Từ 01/7/2025, mọi hợp đồng khoán việc hoặc dịch vụ có bản chất là quan hệ lao động trả lương và chịu sự giám sát đều thuộc diện bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) – dù không mang tên hợp đồng lao động. Dưới đây là hướng dẫn cụ thể:
I. Tiêu chí xác định đối tượng phải đóng BHXH bắt buộc
- Hợp đồng (bao gồm khoán việc, dịch vụ…) có trả công hoặc tiền lương và người nhận việc chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của bên giao việc.
- Không bắt buộc phải gọi là “hợp đồng lao động”, chỉ cần bản chất thể hiện mối quan hệ lao động.
- Hợp đồng có thời hạn từ 01 tháng trở lên.
II. Các nhóm đối tượng mới thuộc diện đóng BHXH bắt buộc từ 01/7/2025
- Người ký hợp đồng khoán việc/dịch vụ có đủ các tiêu chí tại Mục I.
- Người làm việc không trọn thời gian (part-time) có hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên.
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (áp dụng theo lộ trình riêng được quy định trong Luật BHXH 2024).
- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý hợp tác xã không hưởng tiền lương.
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
- Dân quân thường trực.
III. Trường hợp không phải đóng BHXH bắt buộc
- Hợp đồng dịch vụ thuần túy dân sự, không có yếu tố quản lý, điều hành hoặc giám sát (ví dụ: thuê luật sư tư vấn theo vụ việc, thuê dịch vụ sửa chữa máy móc một lần).
- Lao động ký hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng.
Ví dụ thực tế
- Hợp đồng khoán vệ sinh văn phòng: Công ty ký hợp đồng với một cá nhân để dọn dẹp hàng ngày, nhận lương 5 triệu đồng/tháng, có quy định về giờ làm và chịu sự giám sát của công ty. Trường hợp này có đủ yếu tố của một quan hệ lao động, do đó phải tham gia BHXH bắt buộc từ 01/7/2025.
- Hợp đồng dịch vụ vận tải: Công ty thuê ông A chở hàng theo các tuyến cố định, có giám sát lịch trình và giao nhận, hợp đồng kéo dài nhiều tháng. Ông A thuộc diện phải đóng BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
- Rà soát hợp đồng cũ: Các hợp đồng (khoán, dịch vụ, cộng tác viên) ký trước 01/07/2025 nhưng vẫn còn hiệu lực sau thời điểm này đều phải được rà soát và điều chỉnh để tuân thủ đúng quy định.
- Quy tắc nghỉ 14 ngày: Người lao động không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHXH của tháng đó.
- Quy đổi lương: Đối với hợp đồng trả lương theo giờ, ngày, hoặc tuần, tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH sẽ được quy đổi trên cơ sở mức lương ngày và số ngày làm việc bình thường trong tháng.
- Doanh nghiệp cần chủ động rà soát bản chất hợp đồng để xác định đúng nghĩa vụ BHXH, tránh rủi ro bị truy thu và xử phạt. Mức phạt đối với doanh nghiệp có thể từ 24% đến 30% tổng số tiền BHXH phải đóng.
