Người giúp việc gia đình khi nghỉ việc có thể bảo lưu thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và tự tham gia BHXH tự nguyện để đảm bảo quyền lợi. Người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả khoản tiền bảo hiểm cho người lao động và ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản.
I. Quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động
Dựa trên Nghị định 27/2014/NĐ-CP và Nghị định 28/2020/NĐ-CP, người sử dụng lao động có các trách nhiệm chính sau:
- Chi trả tiền bảo hiểm: Hàng tháng, cùng với kỳ trả lương, người sử dụng lao động đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trực tiếp vào quỹ BHXH, không trả bằng tiền mặt cho người giúp việc.
- Ký hợp đồng lao động: Người sử dụng lao động cần ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản nếu thời gian làm việc từ 3 tháng trở lên, theo quy định của pháp luật lao động.
II. Cách xử lý BHXH khi nghỉ việc
- Bảo lưu và tiếp tục tham gia: Thời gian đã đóng BHXH bắt buộc được bảo lưu khi nghỉ việc. Người lao động có thể tự đăng ký tham gia BHXH tự nguyện và tự đóng phí để tiếp tục nối dài thời gian đóng BHXH. Khi nghỉ việc, thời gian đã đóng sẽ được bảo lưu, trong trường hợp chưa từng có thời gian tham gia BHXH bắt buộc thì sẽ bắt đầu tham gia mới theo diện BHXH tự nguyện. Họ có thể lựa chọn tiếp tục tham gia BHXH theo hình thức tự nguyện để cộng nối thời gian đóng, hoặc tạm dừng việc đóng.
- Trách nhiệm của người lao động: Người giúp việc cần chủ động sử dụng khoản tiền nhận được để đăng ký tham gia BHXH tự nguyện tại cơ quan BHXH địa phương để đảm bảo quyền lợi hưu trí và các chế độ khác sau này.
III. Chế tài xử phạt và thực trạng áp dụng
- Mức phạt: Người sử dụng lao động không trả hoặc trả không đủ khoản tiền bảo hiểm cho người giúp việc sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
- Biện pháp khắc phục: Buộc trả đủ số tiền bảo hiểm còn thiếu cho người lao động, cộng thêm tiền lãi phát sinh (nếu có).
Tuy nhiên, trên thực tế, tỷ lệ tham gia BHXH của nhóm lao động này hiện vẫn rất thấp, theo ghi nhận của cơ quan BHXH.
Lưu ý quan trọng
Người giúp việc gia đình cần chủ động yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện đúng nghĩa vụ chi trả tiền bảo hiểm và tìm hiểu các thủ tục để tự tham gia BHXH, qua đó bảo vệ quyền lợi lâu dài của chính mình.
