Khi người lao động đi xuất khẩu lao động về nước, bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ được giải quyết linh hoạt theo quy định mới của Luật BHXH (sửa đổi) 2023, có hiệu lực từ 01/7/2025, giúp dễ dàng cộng nối thời gian đóng, tăng cơ hội nhận lương hưu.
I. Điều kiện và hình thức tham gia BHXH khi về nước
- BHXH bắt buộc: Áp dụng nếu tiếp tục làm việc và có hưởng tiền lương.
- BHXH tự nguyện: Dành cho trường hợp không làm việc có hưởng lương hoặc muốn tích lũy thêm thời gian đóng để cộng nối với thời gian trước đó.
II. Cộng gộp thời gian tham gia BHXH ở Việt Nam và nước ngoài
Luật BHXH (sửa đổi) 2023, có hiệu lực từ 01/7/2025 cho phép cộng gộp thời gian đóng BHXH ở nước ngoài (theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên) với thời gian tại Việt Nam để xét điều kiện hưởng lương hưu.
III. Điều kiện và cách tính hưởng lương hưu
- Từ ngày 1/7/2025: Điều kiện thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu giảm từ 20 năm xuống 15 năm (bao gồm cả thời gian đã đóng hợp lệ ở nước ngoài), áp dụng cho cả BHXH bắt buộc và tự nguyện.
- Cách tính mức lương hưu: Đối với lao động đóng BHXH tại Việt Nam dưới 15 năm nhưng có thời gian đóng BHXH được công nhận từ nước ngoài, mỗi năm đóng tại Việt Nam được tínhnhư sau: Nữ: 45% khi đủ 15 năm, mỗi năm sau thêm 2%. Nam: 45% khi đủ 20 năm, mỗi năm sau thêm 2%.
IV. Mức và phương thức đóng BHXH
- Mức đóng: Người đã từng tham gia BHXH bắt buộc đóng 22% trên mức thu nhập do người tham gia chọn (tối thiểu bằng chuẩn nghèo khu vực nông thôn, tối đa 20 lần lương cơ sở).
- Phương thức đóng: Có thể đóng hàng tháng, 3, 6, 12 tháng một lần hoặc một lần cho nhiều năm; thủ tục chủ yếu là tờ khai TK1-TS.
V. Đối tượng và thủ tục áp dụng
- Áp dụng cho mọi công dân Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (qua doanh nghiệp dịch vụ, hợp đồng thực tập nâng cao tay nghề, hợp đồng cá nhân…) ngoại trừ trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác.
- Hồ sơ BHXH gồm: Tờ khai TK1-TS và hợp đồng lao động/hợp đồng gia hạn/hồ sơ đi làm việc ở nước ngoài.
Ví dụ thực tế
Một lao động đóng BHXH tại Việt Nam 10 năm, sau đó làm việc ở Nhật Bản (có hiệp định tương hỗ về BHXH với Việt Nam) và đóng BHXH ở Nhật 8 năm. Tổng thời gian đóng hợp lệ là 18 năm, đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Lưu ý quan trọng
- Chỉ cộng gộp thời gian đóng BHXH ở nước ngoài khi có điều ước quốc tế ký kết với Việt Nam.
- Các chế độ BHXH ngắn hạn (tai nạn lao động, ốm đau…) được hưởng tại nước sở tại; Việt Nam chủ yếu giải quyết chế độ dài hạn (hưu trí, tử tuất).
- Có thể truy nộp bổ sung cho cơ quan BHXH khi về nước trong trường hợp gia hạn/ký mới hợp đồng ở nước ngoài.
- Hiện mới có Nhật Bản là nước có hiệp định tương hỗ về BHXH với Việt Nam; các nước khác đang trong quá trình đàm phán.
