Các khoản thu nhập bất thường, phạt hợp đồng và đánh giá lại tài sản đều có quy định riêng về thuế TNDN, cần xác định đúng để kê khai và nộp thuế theo quy định.
I. Thu nhập từ đánh giá lại tài sản
- Áp dụng khi đánh giá lại tài sản phục vụ góp vốn, điều chuyển khi chia, tách, sáp nhập, hợp nhất hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Chênh lệch giữa giá trị đánh giá lại với giá trị còn lại trên sổ kế toán là cơ sở tính thu nhập chịu thuế.
- Chênh lệch tăng: Tính vào thu nhập khác trong kỳ tính thuế.
- Chênh lệch giảm: Được trừ vào thu nhập khác trong kỳ tính thuế.
II. Thu nhập bất thường và phạt hợp đồng
- Thu nhập khác gồm: thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán, chuyển nhượng quyền góp vốn, cho thuê tài sản, lãi tiền gửi, cho vay vốn, bán ngoại tệ, chuyển nhượng và thanh lý tài sản.
- Tiền phạt, tiền bồi thường do vi phạm hợp đồng doanh nghiệp nhận được và một số khoản thu nhập bất thường khác được tính vào thu nhập khác và chịu thuế TNDN theo Thông tư 78/2014/TT-BTC.
III. Thay đổi theo Luật Thuế TNDN 2025
- Mở rộng phạm vi điều chỉnh, áp dụng cho doanh nghiệp nước ngoài cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam qua nền tảng điện tử và công nghệ.
- Thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp nước ngoài là thu nhập có nguồn gốc từ Việt Nam, không phụ thuộc vào nơi kinh doanh.
- Thuế suất áp dụng:
- Doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm: 15%
- Doanh thu từ 3-50 tỷ đồng/năm: 17%
- Các trường hợp khác: 20%
- Lưu ý: Các mức thuế suất phân bậc này đang chờ nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết; doanh nghiệp cần theo dõi để áp dụng chính xác.
- Hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí: 25-50%
- Hoạt động khai thác tài nguyên quý hiếm: 40-50%
- Ưu đãi thuế: Thu nhập từ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được miễn thuế tối đa 3 năm (trước đây là 5 năm).
- Bổ sung trường hợp được miễn thuế: thu nhập từ trái phiếu xanh lần đầu.
IV. Xử lý chuyển lỗ
- Theo Luật 2025, thời gian chuyển lỗ tối đa 7 năm, thay cho mức 5 năm trước đây.
- Được bù trừ lỗ giữa các hoạt động của doanh nghiệp (trừ hoạt động đặc biệt).
- Sau 5 năm chưa chuyển hết số lỗ thì không được chuyển tiếp nữa.
Lưu ý quan trọng
- Luật cũ còn hiệu lực đến hết ngày 30/9/2025; Luật mới có hiệu lực từ 01/10/2025 và áp dụng cho kỳ tính thuế TNDN năm 2025.
- Dự thảo Nghị định hướng dẫn đang lấy ý kiến, chưa hiệu lực chính thức.
- Doanh nghiệp cần theo dõi việc ban hành nghị định, thông tư hướng dẫn về xử lý thu nhập bất thường, phạt hợp đồng và đánh giá lại tài sản.
