Khi vợ sinh con, lao động nam tham gia bảo hiểm xã hội (bắt buộc hoặc tự nguyện) có quyền nghỉ hưởng chế độ thai sản với số ngày nghỉ tùy thuộc vào số lượng con và phương pháp sinh, theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025).
I. Điều kiện để chồng được hưởng chế độ thai sản
- Lao động nam đang đóng BHXH bắt buộc: Chỉ cần đang tham gia BHXH tại thời điểm vợ sinh con.
- Lao động nam tham gia BHXH tự nguyện: Phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi vợ sinh con (điểm mới của Luật BHXH 2024).
- Áp dụng cho cả trường hợp vợ sinh con hoặc người mang thai hộ sinh con.
II. Số ngày nghỉ hưởng chế độ khi vợ sinh con
- 05 ngày làm việc: Vợ sinh thường một con.
- 07 ngày làm việc: Vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
- 10 ngày làm việc: Vợ sinh đôi.
- 13 ngày làm việc: Vợ sinh ba.
- 14 ngày làm việc: Vợ sinh đôi phải phẫu thuật.
- 17 ngày làm việc: Vợ sinh ba phải phẫu thuật (tăng thêm theo nguyên tắc mỗi con thêm 03 ngày).
- Trường hợp sinh tư trở lên: Tính thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba.
Lưu ý: Thời gian nghỉ tính theo ngày làm việc, không bao gồm ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ hằng tuần.
III. Thời gian nghỉ, quy trình và mức hưởng
1. Thời gian thực hiện nghỉ
- Lao động nam được nghỉ trong khoảng thời gian 60 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh con (quy định cũ là 30 ngày).
- Có thể nghỉ một lần hoặc chia thành nhiều đợt, nhưng tổng số ngày nghỉ không vượt quá quy định nêu trên.
2. Mức hưởng chế độ thai sản
- Mức hưởng một ngày = (100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ ÷ 24 ngày) × Số ngày nghỉ.
- Trợ cấp một lần: Nếu vợ không tham gia BHXH hoặc không đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, lao động nam đã đóng BHXH (bắt buộc hoặc tự nguyện) đủ điều kiện sẽ được nhận trợ cấp một lần bằng 02 lần mức tham chiếu (thay cho mức lương cơ sở) cho mỗi con.
3. Hồ sơ cần thiết
- Bản sao giấy chứng sinh hoặc bản sao giấy khai sinh/trích lục khai sinh của con.
- Trường hợp sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi mà giấy chứng sinh không thể hiện, cần có giấy xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh.
- Thời hạn nộp hồ sơ: Trong vòng 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
IV. Các trường hợp đặc biệt cần lưu ý
- Mẹ mất sau sinh hoặc gặp rủi ro: Nếu mẹ chết sau khi sinh con hoặc gặp rủi ro về sức khỏe không đủ sức chăm sóc con, cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản đối với thời gian còn lại của người mẹ.
- Con mất sau sinh: Trường hợp con chết sau khi sinh, cha vẫn được hưởng chế độ nghỉ việc như khi sinh con sống.
- Phạt chậm nộp hồ sơ: Nếu người sử dụng lao động chậm nộp hồ sơ giải quyết quyền lợi gây thiệt hại cho người lao động, phải bồi thường theo quy định pháp luật.
Ví dụ thực tế
- Vợ sinh thường một con vào ngày 01/8/2025. Chồng được nghỉ 05 ngày làm việc trong khoảng thời gian từ 01/8 đến 29/9/2025 (60 ngày đầu).
- Vợ sinh ba phải phẫu thuật: Chồng được nghỉ 17 ngày làm việc (14 ngày cho sinh đôi phẫu thuật + 3 ngày cho con thứ ba).
Lưu ý quan trọng
- Từ 01/7/2025, lao động nam đóng BHXH tự nguyện cũng được hưởng quyền lợi này nếu đủ điều kiện đóng 6 tháng trong vòng 12 tháng trước sinh.
- Cần phân biệt rõ: “Số ngày nghỉ” là ngày làm việc, nhưng khi tính “Mức hưởng tiền” thì tính trên hệ số ngày làm việc chuẩn (chia 24 ngày).
