Từ ngày 01/7/2025, chủ doanh nghiệp tư nhân không hưởng lương chính thức thuộc nhóm đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
I. Đối tượng và quy định áp dụng
- Căn cứ pháp lý: Chủ doanh nghiệp tư nhân được xác định là “người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương”.
- Đối tượng mở rộng: Áp dụng cho cả Chủ tịch HĐQT, thành viên HĐQT, Giám đốc, Tổng giám đốc không hưởng lương tại doanh nghiệp.
- Thời điểm hiệu lực: Từ ngày 01/7/2025.
II. Mức đóng BHXH bắt buộc
- Tỷ lệ đóng: 25% trên mức lương làm căn cứ đóng.
- Cơ cấu phân bổ:
- 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
- Mức lương làm căn cứ đóng: Do chủ doanh nghiệp tự lựa chọn trong khoảng quy định:
- Thấp nhất: Bằng mức tham chiếu (2.340.000 đồng/tháng).
- Cao nhất: Bằng 20 lần mức tham chiếu (46.800.000 đồng/tháng).
- Số tiền thực đóng: Từ 585.000 đồng đến 11.700.000 đồng/tháng.
III. Quy định về Bảo hiểm y tế (BHYT)
- Chủ doanh nghiệp đóng BHYT riêng biệt, không nằm trong tỷ lệ 25% của BHXH.
- Tỷ lệ đóng: 4,5% mức lương làm căn cứ đóng theo quy định hiện hành.
IV. Phương thức đóng và điều chỉnh
- Kỳ hạn đóng: Có thể chọn đóng hằng tháng, 3 tháng/lần hoặc 6 tháng/lần.
- Điều chỉnh mức lương: Được thay đổi mức lương làm căn cứ đóng sau ít nhất 12 tháng thực hiện.
V. Trách nhiệm chi trả và Quyền lợi
- Trách nhiệm: Chủ doanh nghiệp tự chi trả 100% chi phí đóng BHXH và BHYT.
- Quyền lợi được hưởng:
- Hưởng chế độ ốm đau, thai sản (tính trên mức lương đã chọn đóng).
- Hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.
- Được hưởng trợ cấp hằng tháng khi đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ số năm đóng BHXH để nhận lương hưu.
VI. Chế tài xử phạt vi phạm
- Hành vi chậm đóng, đóng thiếu: Phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng (nhưng không vượt quá 75 triệu đồng).
- Hành vi trốn đóng: Phạt tiền từ 50 triệu đến 75 triệu đồng đối với cá nhân.
VII. Các điểm mới khác của Luật BHXH 2024
- Mở rộng đối tượng: Bắt buộc tham gia đối với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; người làm việc không trọn thời gian; người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng lương.
- Hạ điều kiện hưởng lương hưu: Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu từ 20 năm xuống 15 năm để được hưởng lương hưu hằng tháng.
Ví dụ thực tế
- Chủ doanh nghiệp tư nhân X không nhận lương, chọn mức lương căn cứ đóng BHXH là 5.000.000 đồng/tháng.
- Số tiền BHXH phải đóng: 5.000.000 x 25% = 1.250.000 đồng/tháng.
- Số tiền BHYT phải đóng: 5.000.000 x 4,5% = 225.000 đồng/tháng.
- Tổng chi phí bảo hiểm: 1.475.000 đồng/tháng.
Lưu ý quan trọng
- Quy định chỉ bắt đầu áp dụng từ ngày 01/7/2025.
- Không áp dụng bắt buộc với người đã đủ tuổi nghỉ hưu (trừ khi thiếu tối đa 06 tháng đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng chế độ).
- Người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng không thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc.
