Chủ hộ kinh doanh đã đóng BHXH bắt buộc thì không được đồng thời tham gia BHXH tự nguyện theo quy định mới của Luật BHXH 2024.
I. Quy định về việc tham gia BHXH của Chủ hộ kinh doanh
- Phân định rõ đối tượng: Kể từ ngày 01/07/2025, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không còn là đối tượng của BHXH tự nguyện cho hoạt động kinh doanh đó.
- Cấm tham gia song song: Khoản 3 Điều 3 Luật BHXH 2024 quy định người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc thì không thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện.
- Chuyển đổi hình thức tham gia: Nếu chủ hộ đang tham gia BHXH tự nguyện, phải làm thủ tục báo giảm (theo Mẫu TK1-TS) trước khi chuyển sang đóng BHXH bắt buộc.
II. Lộ trình và Đối tượng áp dụng
Việc tham gia BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh được áp dụng theo lộ trình dựa trên phương pháp nộp thuế, không phải đồng loạt từ 01/07/2025.
- Từ 01/07/2025: Áp dụng cho chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai.
- Từ 01/07/2027: Áp dụng cho chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán.
- Từ 01/07/2029: Áp dụng cho các trường hợp chủ hộ kinh doanh còn lại.
Trường hợp ngoại lệ: Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ luật Lao động 2019 không thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc (trừ trường hợp còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu).
III. Mức đóng và Phương thức đóng BHXH bắt buộc
- Tỷ lệ đóng: Mức đóng là 25% trên tiền lương tháng do chủ hộ tự lựa chọn làm căn cứ đóng (bao gồm 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất).
- Khung tiền lương làm căn cứ đóng:
- Tối thiểu: Bằng mức tham chiếu (hiện là 2.340.000 đồng/tháng).
- Tối đa: Bằng 20 lần mức tham chiếu (hiện là 46.800.000 đồng/tháng).
- Mức đóng thực tế hàng tháng:
- Tối thiểu: 585.000 đồng/tháng.
- Tối đa: 11.700.000 đồng/tháng.
- Phương thức đóng: Chủ hộ có thể lựa chọn đóng linh hoạt theo hàng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần.
Ví dụ thực tế
- Bà An là chủ một cửa hàng tạp hóa lớn, nộp thuế theo phương pháp kê khai. Từ ngày 01/07/2025, bà An bắt buộc phải tham gia BHXH bắt buộc. Bà không được tiếp tục đóng BHXH tự nguyện cho thu nhập từ cửa hàng này. Nếu trước đó bà đang tham gia BHXH tự nguyện, bà phải làm thủ tục báo giảm để chuyển sang hình thức bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
- Thời gian đã đóng BHXH tự nguyện trước đây sẽ được cộng dồn với thời gian đóng BHXH bắt buộc để tính hưởng các chế độ sau này.
- Chủ hộ kinh doanh không có đăng ký kinh doanh thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và có thể tham gia BHXH tự nguyện.
- Hành vi không tham gia BHXH bắt buộc khi thuộc đối tượng có thể bị xử phạt hành chính lên đến 20 triệu đồng.
- Ngoài BHXH, chủ hộ kinh doanh còn phải đóng Bảo hiểm y tế (BHYT) với tỷ lệ 4,5% trên cùng mức tiền lương đã chọn để đóng BHXH.
