Có phải chịu phạt nếu không áp dụng đúng thuế suất 8% không?

Có, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt nếu không áp dụng đúng thuế suất giá trị gia tăng (GTGT) 8%. Tuy nhiên, mức phạt và cách xử lý vi phạm đã có những thay đổi quan trọng so với các quy định trước đây.

I. Bản chất vi phạm và hình thức xử phạt

Khi doanh nghiệp áp dụng thuế suất 10% cho hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm còn 8%, doanh nghiệp đã kê khai và nộp thừa thuế cho Nhà nước. Do đó, hành vi này không bị coi là trốn thuế hay thiếu thuế mà là vi phạm về thủ tục hóa đơn.

• Hành vi vi phạm: Lập sai thuế suất trên hóa đơn so với quy định hiện hành.
• Hình thức xử phạt chính: Phạt tiền theo mức cố định, không phải phạt theo tỷ lệ phần trăm trên số thuế bị sai.

II. Mức xử phạt cụ thể

Mức phạt đối với hành vi lập hóa đơn sai thuế suất được quy định tại Điều 12 Nghị định 125/2020/NĐ-CP:

• Phạt từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng: Nếu khai sai các chỉ tiêu không ảnh hưởng đến việc xác định nghĩa vụ thuế.
• Phạt từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng: Nếu khai sai chỉ tiêu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế.

III. Quy định về giảm thuế suất 8%

• Cơ sở pháp lý: Giảm thuế áp dụng theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP.
• Thời gian áp dụng: Từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026.
• Nhóm không được giảm thuế: Viễn thông, CNTT, tài chính – ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản, kim loại, sản phẩm khai khoáng (trừ than), hóa chất, mặt hàng chịu thuế TTĐB (trừ xăng). Danh mục chi tiết tại Phụ lục của Nghị định 174/2025/NĐ-CP.

IV. Cách xử lý khi phát hiện sai sót

• Lập biên bản ghi nhận sai sót hoặc thỏa thuận bằng văn bản giữa bán và mua.
• Người bán lập hóa đơn điện tử điều chỉnh, ghi rõ nội dung điều chỉnh thuế suất.
• Căn cứ hóa đơn điều chỉnh, bên bán và mua cùng kê khai điều chỉnh thuế đầu ra và đầu vào.
• Doanh nghiệp hoàn trả cho khách hàng khoản tiền chênh lệch 2% thu thừa.

Ví dụ thực tế

Một công ty bán lẻ quần áo thuộc diện giảm thuế đã xuất hóa đơn với thuế suất 10% thay vì 8% sau 01/07/2025. Khi bị phát hiện, công ty sẽ:

• Bị xử phạt hành chính (ví dụ: từ 5.000.000 – 8.000.000 đồng) do khai sai chỉ tiêu ảnh hưởng nghĩa vụ thuế.
• Lập hóa đơn điều chỉnh về đúng 8% và hoàn trả 2% tiền thuế chênh lệch cho khách hàng.
• Không bị truy thu thuế hay phạt 20% vì không có hành vi khai thiếu thuế.

Lưu ý quan trọng

• Doanh nghiệp tự phát hiện và chủ động điều chỉnh hóa đơn trước khi có quyết định kiểm tra, thanh tra sẽ không bị xử phạt hành chính.
• Nếu không xác định được hàng hóa, dịch vụ có thuộc đối tượng giảm thuế 8% hay không thì áp dụng 10%.
• Cơ sở kinh doanh tính thuế GTGT theo tỷ lệ % doanh thu được giảm 20% trên tỷ lệ tính thuế GTGT.
• Tiền phạt vi phạm hành chính về thuế không được đưa vào chi phí xác định thu nhập chịu thuế TNDN.