Gián đoạn quá trình tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) có thể khiến người lao động lo lắng về quyền lợi trong tương lai. Trả lời nhanh: Không phải mọi trường hợp gián đoạn đều được đóng bù, nhưng pháp luật quy định một số trường hợp đặc biệt được phép đóng bù hoặc truy thu bổ sung BHXH.
I. Nguyên tắc chung
Theo quy định hiện hành, nguyên tắc chung là không được đóng bù cho thời gian không tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) trước đây. Tuy nhiên, pháp luật có quy định một số trường hợp đặc biệt được phép đóng bù hoặc truy thu.
II. Các trường hợp được phép đóng bù, truy thu
1. Đối với Bảo hiểm xã hội bắt buộc
- Trường hợp tạm dừng đóng: Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động bị tạm giam, tạm đình chỉ công tác hoặc tạm đình chỉ công việc từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, nếu sau đó được truy lĩnh đầy đủ 100% tiền lương cho thời gian này thì thực hiện đóng bù BHXH bắt buộc. Ngược lại, nếu không được trả đủ lương thì không thực hiện đóng bù. Thời hạn truy đóng tối đa 6 tháng, kể từ thời điểm được trả đủ lương theo quy định áp dụng từ năm 2025.
- Các trường hợp truy thu: Người lao động được truy thu, truy đóng BHXH trong các trường hợp như được điều chỉnh tăng tiền lương làm căn cứ đóng BHXH với thời gian hồi tố về trước; hoặc là người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài được gia hạn hợp đồng hoặc ký hợp đồng mới và thực hiện truy đóng sau khi về nước.
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã: Nếu không làm việc và không hưởng phụ cấp từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHXH tháng đó.
2. Đối với Bảo hiểm xã hội tự nguyện
Người tham gia BHXH tự nguyện không được đóng bù cho thời gian đã gián đoạn. Tuy nhiên, pháp luật cho phép đóng một lần cho những năm còn thiếu (tối đa 10 năm) để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
III. Cộng nối thời gian tham gia BHXH
Đối với việc gián đoạn thời gian đóng BHXH, thời gian đã đóng tại các đơn vị khác nhau sẽ được cộng nối với nhau để làm căn cứ tính hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định.
Lưu ý quan trọng
- Thời gian người lao động nghỉ không hưởng lương thì không có căn cứ để trích nộp BHXH, do đó không được đóng bù và thời gian này không được tính để hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội.
- Để thực hiện các thủ tục đóng bù, người lao động nên liên hệ trực tiếp với cơ quan BHXH cấp huyện/quận nơi cư trú để được hướng dẫn chi tiết.
- Từ 2025, người lao động được đóng bù tối đa 6 tháng đối với BHXH bắt buộc để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Ngoài ra, có quy định tạm dừng đóng tối đa 12 tháng do khó khăn sản xuất kinh doanh, sau đó phải đóng bù.
