Khi công ty bán tài sản cố định (TSCĐ) chưa khấu hao hết, việc tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) chủ yếu dựa vào chênh lệch giữa doanh thu bán, chi phí chuyển nhượng và giá trị còn lại của tài sản.
I. Công thức xác định thu nhập chịu thuế
Thu nhập chịu thuế từ hoạt động bán TSCĐ chưa khấu hao hết được tính theo công thức:
Thu nhập chịu thuế = Doanh thu bán TSCĐ – Giá trị còn lại của TSCĐ – Chi phí chuyển nhượng hợp lệ
- Doanh thu bán TSCĐ: Là toàn bộ số tiền thu được từ việc bán tài sản, đã bao gồm các khoản phụ thu (nếu có).
- Giá trị còn lại của TSCĐ: Được xác định bằng công thức: Nguyên giá TSCĐ – Số khấu hao lũy kế đã trích. Đối với TSCĐ chưa khấu hao hết, giá trị này sẽ lớn hơn 0 và được trừ khỏi doanh thu.
- Chi phí chuyển nhượng hợp lệ: Là các chi phí liên quan trực tiếp đến việc bán tài sản như chi phí môi giới, chi phí tháo dỡ, vận chuyển…
Lưu ý: Khi bán hoặc thanh lý TSCĐ, doanh nghiệp phải xuất hóa đơn theo quy định về thuế GTGT và hạch toán thu nhập, chi phí theo hướng dẫn tại Thông tư 96/2015/TT-BTC.
II. Nguyên tắc xử lý lỗ khi thanh lý TSCĐ
Trường hợp giá bán TSCĐ thấp hơn giá trị còn lại cộng với chi phí chuyển nhượng, doanh nghiệp sẽ phát sinh một khoản lỗ từ hoạt động thanh lý.
Theo quy định tại Nghị định 218/2013/NĐ-CP, khoản lỗ này được phép bù trừ với lợi nhuận từ các hoạt động sản xuất kinh doanh khác trong cùng kỳ tính thuế. Nếu doanh nghiệp có nhiều hoạt động kinh doanh, thu nhập chịu thuế là tổng thu nhập của tất cả các hoạt động, do đó lỗ từ một hoạt động có thể làm giảm thu nhập chịu thuế chung.
III. Điều kiện để chi phí được trừ
- Phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật (ví dụ: hợp đồng mua bán, biên bản thanh lý tài sản).
- Khoản chi phải thực tế phát sinh và liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
- Đối với các hóa đơn có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Ví dụ thực tế
Một công ty bán xe ô tô với doanh thu 100 triệu đồng. Nguyên giá xe là 80 triệu đồng, đã trích khấu hao 50 triệu đồng. Chi phí bán hàng hợp lệ là 2 triệu đồng.
- Giá trị còn lại của xe = 80.000.000 – 50.000.000 = 30.000.000 đồng.
- Thu nhập chịu thuế từ việc bán xe = 100.000.000 – 30.000.000 – 2.000.000 = 68.000.000 đồng.
Lưu ý quan trọng
- TSCĐ đã khấu hao hết: Nếu TSCĐ đã khấu hao hết (giá trị còn lại bằng 0), doanh nghiệp không được tiếp tục trích khấu hao vào chi phí được trừ. Toàn bộ doanh thu bán (sau khi trừ chi phí chuyển nhượng) sẽ là thu nhập chịu thuế.
- Công trình trên đất thuê: Trường hợp chấm dứt hợp đồng thuê đất trước thời hạn: nếu doanh nghiệp thuê đất trả tiền hàng năm thì giá trị còn lại của công trình không được tính vào chi phí được trừ; nếu trả tiền thuê đất một lần thì phần giá trị còn lại được tính vào chi phí được trừ.
- Điều kiện thanh lý: Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, TSCĐ được thanh lý thường là những tài sản bị hư hỏng không thể sử dụng, lạc hậu về kỹ thuật, hoặc không còn phù hợp với yêu cầu sản xuất, kinh doanh.
- Theo Nghị định 218/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 91/2014/NĐ-CP và Nghị định 49/2022/NĐ-CP) và Thông tư 78/2014/TT-BTC (sửa đổi tại Thông tư 96/2015/TT-BTC).
