Công ty có dưới 10 người lao động không bắt buộc phải thành lập công đoàn cơ sở theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam. Việc thành lập công đoàn là hoàn toàn tự nguyện của người lao động.
I. Nguyên tắc và quyền thành lập công đoàn
Theo Luật Công đoàn số 50/2024/QH15 và Luật số 97/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung, pháp luật quy định:
- Người lao động, bao gồm cả lao động Việt Nam và lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn.
- Việc thành lập công đoàn dựa trên nguyên tắc tự nguyện. Pháp luật không quy định số lượng lao động tối thiểu để bắt buộc một doanh nghiệp phải thành lập công đoàn cơ sở.
- Điều kiện, trình tự thành lập công đoàn được thực hiện theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam và các quy định pháp luật liên quan.
II. Các hình thức tổ chức công đoàn ở cơ sở
Căn cứ vào Luật số 97/2025/QH15, các tổ chức công đoàn ở cấp cơ sở được định nghĩa như sau:
- Công đoàn cơ sở: Là tổ chức cơ sở của Công đoàn Việt Nam, tập hợp đoàn viên công đoàn trong một hoặc một số tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp. Việc thành lập phải được công đoàn cấp trên cơ sở công nhận.
- Nghiệp đoàn cơ sở: Là tổ chức cơ sở của Công đoàn Việt Nam, tập hợp những người lao động không có quan hệ lao động, cùng ngành, nghề hoặc những người lao động đặc thù khác. Việc thành lập cũng phải được công đoàn cấp trên cơ sở công nhận.
III. Trách nhiệm vận động, hỗ trợ thành lập công đoàn
- Công đoàn cấp trên cơ sở: Có quyền và trách nhiệm phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở. Họ có quyền cử cán bộ đến doanh nghiệp để tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người lao động gia nhập và thành lập công đoàn.
- Hỗ trợ người lao động: Trường hợp người lao động muốn tự thành lập công đoàn, họ sẽ được Công đoàn hướng dẫn, hỗ trợ lập ban vận động theo quy định.
- Chính quyền địa phương: Các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để công đoàn thực hiện công tác tuyên truyền, vận động người lao động.
