Khi công ty nợ thuế kéo dài, giám đốc (người đại diện pháp luật) sẽ phải đối mặt với các biện pháp cưỡng chế theo quy định của Luật Quản lý thuế. Đặc biệt, từ năm 2025, quy định về tạm hoãn xuất cảnh đã có sự thay đổi quan trọng.
I. Trách nhiệm và hậu quả pháp lý đối với giám đốc khi công ty nợ thuế
- Trách nhiệm cá nhân: Người đại diện pháp luật của doanh nghiệp là đối tượng trực tiếp bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu doanh nghiệp chây ỳ nợ thuế, dù họ không phải là chủ sở hữu vốn.
- Các biện pháp cưỡng chế chính:
- Cưỡng chế tài khoản, hóa đơn, tài sản (áp dụng khi nợ quá 90 ngày).
- Tạm hoãn xuất cảnh (áp dụng khi nợ quá 120 ngày và đạt ngưỡng nợ quy định).
II. Điều kiện và biện pháp cưỡng chế thuế (Theo quy định mới nhất)
1. Ngưỡng áp dụng tạm hoãn xuất cảnh (Theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP)
Từ ngày 28/02/2025, Chính phủ áp dụng quy định mới cụ thể hơn về ngưỡng nợ thuế bị tạm hoãn xuất cảnh:
- Đối với người đại diện pháp luật của doanh nghiệp: Bị tạm hoãn xuất cảnh khi doanh nghiệp thuộc trường hợp đang bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và khoản nợ này đã quá hạn trên 120 ngày.
- Đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh: Ngưỡng nợ thuế để áp dụng tạm hoãn xuất cảnh thấp hơn, chỉ từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày.
2. Các biện pháp cưỡng chế khác (Áp dụng khi nợ quá 90 ngày)
Nếu doanh nghiệp nợ thuế quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo trình tự:
- Trích tiền từ tài khoản ngân hàng, phong tỏa tài khoản.
- Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập.
- Dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
- Ngừng sử dụng hóa đơn (doanh nghiệp không thể xuất hóa đơn bán hàng).
- Kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản kê biên.
- Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
III. Quy trình thực hiện cưỡng chế và tạm hoãn xuất cảnh
- Cơ quan thuế rà soát, lập danh sách người nợ thuế quá hạn.
- Gửi thông báo đôn đốc nợ thuế và thông báo về khả năng bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
- Ban hành Quyết định cưỡng chế (đối với các biện pháp tài chính/hóa đơn) hoặc gửi văn bản đề nghị Bộ Công an tạm hoãn xuất cảnh (đối với cá nhân).
- Công khai thông tin người nợ thuế trên trang thông tin điện tử của ngành thuế.
- Hủy bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh: Chậm nhất trong vòng 24 giờ làm việc kể từ khi người nộp thuế hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế, cơ quan thuế sẽ ban hành văn bản hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh.
IV. Lưu ý quan trọng để tránh rủi ro cho giám đốc
- Phân biệt rõ: 90 ngày là thời hạn để bắt đầu bị cưỡng chế (tài khoản, hóa đơn), còn 120 ngày là thời hạn để xét tạm hoãn xuất cảnh (với các khoản nợ lớn).
- Trách nhiệm liên đới: Giám đốc làm thuê cũng bị tạm hoãn xuất cảnh. Do đó, trước khi nhận chức danh đại diện pháp luật, cần kiểm tra kỹ tình hình nợ thuế của doanh nghiệp.
- Thời hạn hiệu lực: Quyết định cưỡng chế thường có hiệu lực 01 năm, nhưng lệnh tạm hoãn xuất cảnh có thể kéo dài cho đến khi nộp đủ thuế.
Ví dụ thực tế
Ông A là giám đốc Công ty X. Công ty X nợ thuế 600 triệu đồng đã quá hạn 5 tháng (trên 120 ngày). Theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP, ông A sẽ thuộc diện bị tạm hoãn xuất cảnh vì số nợ > 500 triệu đồng và thời gian nợ > 120 ngày. Nếu số nợ chỉ là 400 triệu đồng, ông A có thể bị cưỡng chế hóa đơn nhưng chưa bị cấm xuất cảnh (trừ trường hợp bỏ trốn).
