Doanh nghiệp chi trả cổ tức bằng ngoại tệ không phải lập tờ khai đặc biệt riêng, nhưng bắt buộc phải tuân thủ các quy trình đặc biệt về quản lý ngoại hối, sử dụng tài khoản chuyên dụng và nghĩa vụ báo cáo theo quy định.
I. Các trường hợp và thủ tục tài khoản chuyên dụng
Việc chi trả cổ tức bằng ngoại tệ không được thực hiện qua tài khoản thanh toán thông thường mà phải thông qua các loại tài khoản chuyên dụng sau:
1. Chi trả cho nhà đầu tư nước ngoài (Doanh nghiệp FDI)
Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khi chi trả cổ tức bằng ngoại tệ cho nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA). Tất cả các giao dịch chuyển lợi nhuận và các nguồn thu hợp pháp khác liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài đều phải được thực hiện qua tài khoản này theo quy định tại Thông tư 06/2019/TT-NHNN.
2. Chi trả liên quan đến chương trình thưởng cổ phiếu ở nước ngoài
Theo Thông tư 23/2024/TT-NHNN (hiệu lực từ ngày 12/08/2024), chương trình thưởng cổ phiếu phát hành ở nước ngoài cho người lao động Việt Nam phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt:
- Đăng ký với Ngân hàng Nhà nước: Chương trình phải được Ngân hàng Nhà nước xác nhận đăng ký trước khi thực hiện.
- Tài khoản chuyên dụng: Phải được thực hiện thông qua một tổ chức được chỉ định, và tổ chức này bắt buộc phải mở một tài khoản thực hiện chương trình riêng biệt.
- Luồng tiền: Mọi giao dịch thu cổ tức, thu nhập hợp pháp khác và chi bán ngoại tệ để chuyển vào tài khoản VND của người lao động đều phải đi qua tài khoản chuyên dụng này.
3. Chi trả liên quan đến phát hành chứng khoán ở nước ngoài
Doanh nghiệp Việt Nam phát hành chứng khoán bằng ngoại tệ ở nước ngoài phải mở và sử dụng tài khoản vốn phát hành chứng khoán bằng ngoại tệ tại một tổ chức tín dụng được phép. Theo Thông tư 39/2015/TT-NHNN, việc chi trả cổ tức và các chi phí liên quan cho cổ đông nước ngoài phải được thực hiện thông qua tài khoản này.
II. Nghĩa vụ báo cáo và kế toán
- Báo cáo: Doanh nghiệp phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng các tài khoản chuyên dụng và các giao dịch ngoại hối liên quan cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định.
- Kế toán: Việc hạch toán cổ tức phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán hiện hành. Cổ tức được chia bằng tiền cho giai đoạn sau ngày đầu tư thường được hạch toán vào doanh thu hoạt động tài chính theo giá trị hợp lý tại ngày được quyền nhận và phải tuân thủ quy định về quy đổi tỷ giá.
Lưu ý quan trọng
- Tất cả các trường hợp trên đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý ngoại hối của Việt Nam.
- Doanh nghiệp có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân (cho người lao động) hoặc thuế nhà thầu (cho nhà đầu tư nước ngoài) phát sinh từ việc chi trả cổ tức theo quy định của pháp luật về thuế.
