Doanh nghiệp, dù quy mô nhỏ hay lớn, đều có trách nhiệm xây dựng thang, bảng lương làm căn cứ trả lương cho người lao động, nhưng không phải nộp hay đăng ký với cơ quan lao động.
I. Căn cứ pháp lý và nghĩa vụ của doanh nghiệp
Theo Điều 93 của Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động. Đây là cơ sở để tuyển dụng, sử dụng lao động, thỏa thuận mức lương ghi trong hợp đồng lao động và trả lương cho người lao động.
II. Các nguyên tắc bắt buộc khi xây dựng
- Tham khảo ý kiến: Phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có) trước khi ban hành.
- Công bố công khai: Thang lương, bảng lương phải được công bố công khai tại nơi làm việc của người lao động trước khi bắt đầu áp dụng.
- Mức lương tối thiểu: Bậc lương thấp nhất trong thang lương, bảng lương không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định.
- Định mức lao động: Phải xây dựng định mức lao động. Định mức này phải là mức trung bình để số đông người lao động có thể thực hiện được trong thời giờ làm việc bình thường và phải được áp dụng thử trước khi ban hành chính thức.
III. Những thay đổi quan trọng theo quy định mới
1. Về khoảng cách giữa các bậc lương
Kể từ ngày 01/01/2021, khi Bộ luật Lao động 2019 có hiệu lực, quy định về khoảng cách chênh lệch giữa hai bậc lương liền kề phải “ít nhất bằng 5%” đã không còn là bắt buộc. Doanh nghiệp được quyền tự chủ quyết định khoảng cách này để đảm bảo khuyến khích người lao động nâng cao trình độ và tích lũy kinh nghiệm.
2. Về mức lương cho công việc đã qua đào tạo nghề
Theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP, kể từ ngày 01/7/2022, quy định mức lương của công việc đòi hỏi người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng đã không còn áp dụng bắt buộc. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn cần xây dựng mức lương cao hơn một cách hợp lý cho các công việc này so với công việc giản đơn để đảm bảo nguyên tắc trả lương theo trình độ và kỹ năng.
IV. Quyền tự chủ của doanh nghiệp
Ngoài việc tuân thủ các nguyên tắc bắt buộc nêu trên, doanh nghiệp có toàn quyền tự chủ trong việc xác định số bậc lương, nhóm chức danh và cơ cấu thang lương, bảng lương sao cho phù hợp với đặc thù sản xuất, kinh doanh và tổ chức của mình.
Lưu ý quan trọng
Doanh nghiệp không bắt buộc cộng thêm tỷ lệ % cố định vào lương cho công việc nặng nhọc, độc hại như trước đây, nhưng có thể quy định phụ cấp phù hợp trong thang bảng lương; đồng thời phải thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật theo quy định hiện hành.
