Doanh nghiệp vừa có hoạt động chịu thuế GTGT, vừa có hoạt động không chịu thuế GTGT thì việc khấu trừ thuế đầu vào được thực hiện theo nguyên tắc phân bổ tỷ lệ doanh thu chịu thuế.
I. Nguyên tắc khấu trừ thuế GTGT đầu vào
- Thuế đầu vào dùng riêng cho hoạt động chịu thuế: Được khấu trừ toàn bộ.
- Thuế đầu vào dùng riêng cho hoạt động không chịu thuế: Không được khấu trừ.
- Thuế đầu vào dùng chung cho nhiều hoạt động: Phải phân bổ theo công thức sau:
- Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ = Tổng thuế GTGT đầu vào dùng chung x (Doanh thu chịu thuế GTGT / Tổng doanh thu)
- Tổng doanh thu để phân bổ bao gồm doanh thu của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế, không chịu thuế và cả doanh thu không phải kê khai, nộp thuế.
II. Điều kiện khấu trừ thuế GTGT
- Hóa đơn, chứng từ hợp lệ: Phải có hóa đơn GTGT hợp pháp của hàng hóa, dịch vụ mua vào.
- Thanh toán không dùng tiền mặt: Áp dụng với giao dịch từ 5 triệu đồng (đã gồm VAT) trở lên từ 01/07/2025 (Nghị định 181/2025/NĐ-CP). Ngoại lệ gồm:
- Các trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ mà tại thời điểm lập hóa đơn chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng.
- Thanh toán bù trừ giữa giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào với giá trị hàng hóa, dịch vụ bán ra.
- Thanh toán được ủy quyền qua bên thứ ba (phải có hợp đồng pháp lý rõ ràng).
III. Quy trình thực hiện và điều chỉnh
- Hạch toán riêng: Doanh nghiệp phải hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và không được khấu trừ. Trường hợp không thể hạch toán riêng thì mới thực hiện phân bổ theo tỷ lệ doanh thu.
- Điều chỉnh cuối năm: Tỷ lệ phân bổ được tạm tính hàng tháng hoặc hàng quý. Cuối năm, doanh nghiệp phải tính toán lại tỷ lệ phân bổ theo doanh thu thực tế của cả năm để điều chỉnh số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ.
IV. Phân biệt “Không chịu thuế” và “Thuế suất 0%”
- Không chịu thuế: Hàng hóa, dịch vụ không thuộc diện phải nộp thuế GTGT. Thuế GTGT đầu vào tương ứng sẽ không được khấu trừ.
- Thuế suất 0%: Vẫn là đối tượng chịu thuế nhưng ở mức 0% (thường áp dụng cho hàng xuất khẩu). Thuế GTGT đầu vào tương ứng sẽ được khấu trừ và hoàn thuế toàn bộ. Doanh thu từ hoạt động chịu thuế suất 0% vẫn được tính là “doanh thu chịu thuế” khi phân bổ.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp A trong năm có tổng doanh thu là 25 tỷ đồng. Trong đó, doanh thu từ hoạt động chịu thuế GTGT là 15 tỷ đồng (chiếm 60%). Tổng số thuế GTGT đầu vào dùng chung cho cả hai hoạt động là 300 triệu đồng. Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ của doanh nghiệp A được tính như sau: 300 triệu đồng x (15 tỷ / 25 tỷ) = 180 triệu đồng.
Lưu ý quan trọng
- Doanh nghiệp phải lập và lưu trữ bảng xác định tỷ lệ doanh thu để phục vụ cho việc giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Đối với tài sản cố định dùng đồng thời cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế, thuế đầu vào của tài sản này cũng phải được phân bổ. Nếu tài sản cố định chỉ dùng cho hoạt động không chịu thuế thì toàn bộ thuế GTGT đầu vào sẽ không được khấu trừ.
- Trường hợp hàng hóa, dịch vụ ban đầu dùng cho hoạt động không chịu thuế, sau đó chuyển sang dùng cho hoạt động chịu thuế thì doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT đầu vào tính từ thời điểm chuyển đổi mục đích sử dụng.
