Hợp đồng khoán dịch vụ về nguyên tắc không được hưởng bảo hiểm thất nghiệp theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, từ năm 2025-2026, hành lang pháp lý sẽ siết chặt việc xác định bản chất hợp đồng để bảo vệ quyền lợi người lao động.
I. Bản chất pháp lý và đối tượng tham gia
- Hợp đồng khoán dịch vụ: Là hợp đồng dân sự, không chịu sự quản lý, điều hành, giám sát thời gian làm việc của bên thuê. Do đó, người nhận khoán không thuộc đối tượng tham gia và hưởng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
- Hợp đồng lao động (HĐLĐ): Là sự thỏa thuận có trả công, trả lương và chịu sự quản lý, điều hành. Đây là đối tượng bắt buộc tham gia BHTN.
- Lưu ý quan trọng: Bảo hiểm xã hội (BHXH) và BHTN là hai chế độ độc lập. Việc đóng BHXH tự nguyện không đồng nghĩa với việc được hưởng BHTN.
II. Xác định lại “Hợp đồng giả cách” (Thực tế so với Giấy tờ)
Cơ quan chức năng căn cứ vào bản chất thực tế thay vì tên gọi hợp đồng. Hợp đồng khoán dịch vụ sẽ bị coi là hợp đồng lao động và phải đóng BHTN nếu có đủ 03 yếu tố:
- Có thỏa thuận về việc làm và trả công/tiền lương.
- Chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động.
- Làm việc theo thời gian và địa điểm quy định.
III. Lộ trình thay đổi theo Luật mới (2025 – 2026)
1. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Hiệu lực 01/07/2025)
Quy định rõ việc chống trốn đóng bảo hiểm thông qua các hợp đồng “núp bóng” (như hợp đồng cộng tác viên, khoán việc). Nếu bản chất là quan hệ lao động, doanh nghiệp buộc phải truy đóng đầy đủ BHXH và BHTN.
2. Luật Việc làm 2025 (Hiệu lực 01/01/2026)
Mở rộng đối tượng tham gia BHTN bao gồm:
- Người lao động có hợp đồng lao động xác định thời hạn từ 01 tháng trở lên (quy định cũ là từ 03 tháng).
- Người làm việc không trọn thời gian có mức lương từ mức tối thiểu vùng trở lên.
- Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước có hưởng lương.
IV. Điều kiện và Mức hưởng Trợ cấp thất nghiệp
Để được hưởng trợ cấp, người lao động cần chấm dứt HĐLĐ hợp pháp và đáp ứng thời gian đóng:
- HĐLĐ không xác định thời hạn hoặc từ 12 tháng trở lên: Đóng đủ 12 tháng BHTN trong vòng 24 tháng trước khi nghỉ việc.
- HĐLĐ từ 01 tháng đến dưới 12 tháng (áp dụng từ 2026): Đóng đủ 12 tháng BHTN trong vòng 36 tháng trước khi nghỉ việc.
- Mức hưởng: 60% mức lương bình quân đóng BHTN của 06 tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
- Mức tối đa: Không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm chấm dứt hợp đồng.
V. Trách nhiệm và Chế tài mới
Trách nhiệm chi trả của người sử dụng lao động
Từ năm 2026, nếu người sử dụng lao động không đóng hoặc đóng không đủ BHTN cho người lao động thuộc diện bắt buộc, họ phải tự chi trả khoản tiền tương ứng với chế độ BHTN mà người lao động lẽ ra được hưởng (bao gồm trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ đào tạo nghề…).
Mức lương làm căn cứ đóng
Luật Việc làm 2025 thống nhất mức tiền lương tháng cao nhất làm căn cứ đóng BHTN là 20 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng.
