Nếu công ty đã khấu trừ tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc (BHXH) từ lương nhưng không nộp lên cơ quan BHXH, người lao động hoàn toàn có quyền yêu cầu công ty nộp bù và bảo vệ quyền lợi của mình theo các biện pháp pháp luật cụ thể.
I. Biện pháp người lao động xử lý khi công ty không nộp BHXH bắt buộc
1. Khiếu nại với công ty
Trong vòng 90 ngày kể từ khi phát hiện hành vi vi phạm, người lao động được quyền khiếu nại đến Ban giám đốc hoặc tổ chức công đoàn để yêu cầu giải trình và truy thu phần BHXH chưa nộp.
2. Khiếu nại với cơ quan nhà nước
- Sau 30 ngày kể từ khi gửi khiếu nại mà công ty không giải quyết, Người lao động có thể tố cáo hành vi trốn đóng BHXH đến Thanh tra Sở LĐTBXH hoặc Cơ quan BHXH.
- Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ khi biết được hành vi vi phạm.
3. Yêu cầu hòa giải và khởi kiện
- Người lao động có quyền yêu cầu hòa giải viên lao động giải quyết trong vòng 6 tháng kể từ khi phát hiện vi phạm. Thời hiệu khởi kiện ra Tòa là 1 năm kể từ ngày phát hiện vi phạm.
- Nếu không giải quyết được, có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi công ty đặt trụ sở để yêu cầu thanh lý quyền lợi liên quan.
4. Thu thập chứng cứ
Người lao động cần lưu giữ hợp đồng lao động, bảng lương, các giấy tờ thể hiện khoản khấu trừ BHXH cùng chứng cứ quan hệ lao động để làm bằng chứng.
II. Chế tài xử lý đối với công ty vi phạm đóng BHXH bắt buộc
1. Xử phạt hành chính
- Cá nhân vi phạm: phạt tiền từ 50 – 75 triệu đồng
- Tổ chức vi phạm: phạt gấp đôi cá nhân (100 – 150 triệu đồng)
- Pháp nhân thương mại có thể bị phạt từ 200 triệu đến 3 tỷ đồng. Xử phạt hành chính tối đa đến 150 triệu đồng với tổ chức. Nặng hơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt đối với pháp nhân thương mại từ 200 triệu đồng đến 3 tỷ đồng.
2. Trách nhiệm hình sự
Nếu trốn đóng từ 6 tháng trở lên và từng bị xử phạt hành chính, có thể bị:
- Khung 1: Phạt tiền 50-200 triệu đồng hoặc tù từ 3 tháng đến 1 năm
- Khung 2: Phạt tiền 200-500 triệu đồng hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm
- Khung 3: Phạt tiền 500 triệu – 1 tỷ đồng hoặc tù từ 2-7 năm
3. Biện pháp khắc phục hậu quả
- Buộc đóng đủ số tiền BHXH còn thiếu
- Bổ sung lãi suất chậm nộp bằng mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân năm trước liền kề.
Ví dụ thực tế
Công ty A khấu trừ BHXH của 30 nhân viên từ tháng 1-6/2025 với tổng cộng 150 triệu đồng nhưng không nộp lên BHXH. Sau khi nhân viên gửi đơn khiếu nại lên Sở LĐTBXH, Công ty bị phạt hành chính 150 triệu đồng, buộc nộp đủ số tiền còn thiếu và lãi chậm nộp.
- Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ 01/7/2025, mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
- Cơ quan BHXH hiện nay công khai danh sách doanh nghiệp trốn đóng trên cổng thông tin điện tử
- Sau khi công ty khắc phục, người lao động vẫn được cộng nối thời gian, đảm bảo quyền lợi BHXH đầy đủ
