Có, đóng BHXH trễ dù chỉ vài ngày cũng sẽ bị tính lãi và có thể bị xử phạt tùy theo tính chất vi phạm. Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, các quy định xử lý vi phạm đã được tăng cường và nghiêm khắc hơn đáng kể so với trước đây.
I. Chế tài xử lý khi chậm đóng và trốn đóng BHXH
Luật BHXH 2024 phân biệt rõ hai hành vi là chậm đóng và trốn đóng với các mức xử lý khác nhau.
1. Đối với hành vi chậm đóng BHXH
- Mức lãi suất 0,03%/ngày được áp dụng trên số tiền BHXH chậm đóng tính theo số ngày quá hạn kể từ ngày hết hạn đóng.
- Hành vi chậm đóng BHXH được xác định khi: chưa đóng hoặc đóng chưa đủ số tiền BHXH sau ngày đóng chậm nhất; không lập danh sách hoặc lập không đầy đủ người lao động thuộc diện tham gia BHXH trong thời gian 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định.
2. Đối với hành vi trốn đóng BHXH
Đây là hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn, chế tài xử lý cũng nghiêm khắc hơn, bao gồm:
- Phạt tiền: Doanh nghiệp có thể bị phạt tiền từ 50 – 75 triệu đồng.
- Truy cứu trách nhiệm hình sự: Có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.
- Hành vi trốn đóng BHXH được định nghĩa là: không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ người lao động phải tham gia BHXH sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn; không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền BHXH sau 60 ngày kể từ ngày đóng chậm nhất và đã bị cơ quan có thẩm quyền đôn đốc. Mốc thời gian 60 ngày là căn cứ phân biệt chậm đóng và trốn đóng, được quy định chi tiết tại các văn bản Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính hiện hành.
II. Trách nhiệm và khuyến nghị
1. Trách nhiệm của cơ quan BHXH
Cơ quan BHXH có trách nhiệm đôn đốc, hướng dẫn việc lập hồ sơ và được tăng cường quyền hạn trong việc xử lý các vi phạm về đóng BHXH bắt buộc.
2. Khuyến nghị cho người lao động và doanh nghiệp
- Đối với người lao động: Nên chủ động theo dõi quá trình tham gia BHXH của mình qua ứng dụng VssID – Bảo hiểm xã hội số để kịp thời phát hiện và phản ánh vi phạm của doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân.
- Đối với doanh nghiệp: Cần khẩn trương rà soát và hoàn tất đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH để tránh phát sinh vi phạm và bị xử lý theo các chế tài mới nghiêm khắc hơn.
Lưu ý quan trọng
Quy định mới với mức lãi phạt cố định 0,03%/ngày được đánh giá là rất nghiêm khắc, tương tự như trong lĩnh vực thuế, nhằm tăng tính răn đe và ngăn chặn tình trạng vi phạm. Doanh nghiệp vi phạm còn có thể không được xét tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.
