Đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện không phải là giảm trừ gia cảnh, nhưng đây là khoản chi phí hợp lý được trừ vào thu nhập chịu thuế khi tính thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Người nộp thuế được áp dụng đồng thời cả hai loại giảm trừ này để giảm số thuế phải nộp.
I. Phân biệt các khoản giảm trừ khi tính thuế TNCN
Theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, các khoản giảm trừ được phân loại rõ ràng như sau:
- Giảm trừ gia cảnh: Là khoản tiền được trừ cho chính bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc (con cái, cha mẹ, vợ chồng…).
- Giảm trừ đối với các khoản đóng bảo hiểm: Bao gồm BHXH (bắt buộc và tự nguyện), BHYT, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành nghề.
- Giảm trừ đóng góp Quỹ hưu trí tự nguyện: Là khoản đóng góp vào các quỹ hưu trí tự nguyện được trừ tối đa 1 triệu đồng/tháng.
II. Mức giảm trừ cụ thể (Cập nhật 2025 – 2026)
1. Đối với BHXH tự nguyện
- Người đóng được trừ số tiền phí bảo hiểm thực tế đã đóng vào thu nhập chịu thuế của năm tính thuế đó.
- Chứng từ chứng minh là bản chụp chứng từ thu tiền của cơ quan BHXH hoặc xác nhận của cơ quan BHXH.
2. Đối với Giảm trừ gia cảnh
- Năm 2025: Bản thân 11 triệu đồng/tháng; Người phụ thuộc 4,4 triệu đồng/tháng.
- Từ 01/01/2026 (Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15): Bản thân 15,5 triệu đồng/tháng; Người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng.
3. Đối với Quỹ hưu trí tự nguyện
- Mức giảm trừ tối đa là 1 triệu đồng/tháng (12 triệu đồng/năm), bao gồm cả phần do người sử dụng lao động đóng thay (nếu có).
III. Hồ sơ chứng minh để được giảm trừ
Để được tính giảm trừ khi quyết toán thuế, người nộp thuế cần chuẩn bị hồ sơ gồm:
- Tờ khai quyết toán thuế TNCN (Mẫu 02/QTT-TNCN).
- Phụ lục giảm trừ gia cảnh (Mẫu 02-1/BK-QTT-TNCN).
- Chứng từ chứng minh đóng BHXH tự nguyện (Biên lai thu tiền, Giấy xác nhận của cơ quan BHXH…).
- Chứng từ chứng minh đóng góp vào Quỹ hưu trí tự nguyện (nếu có).
Ví dụ thực tế
- Tình huống: Năm 2025, Anh A có thu nhập 25 triệu đồng/tháng. Anh đóng BHXH tự nguyện 1 triệu đồng/tháng và đăng ký 01 người phụ thuộc.
- Cách tính thu nhập tính thuế:
- Tổng thu nhập: 25.000.000 đồng.
- Các khoản được trừ:
- Giảm trừ bản thân: 11.000.000 đồng.
- Người phụ thuộc: 4.400.000 đồng.
- BHXH tự nguyện: 1.000.000 đồng.
- Thu nhập tính thuế = 25.000.000 – (11.000.000 + 4.400.000 + 1.000.000) = 8.600.000 đồng.
Lưu ý quan trọng
- BHXH tự nguyện và Quỹ hưu trí tự nguyện là hai khoản khác nhau. BHXH tự nguyện được trừ theo mức thực đóng, còn Quỹ hưu trí bị giới hạn 1 triệu đồng/tháng.
- Nếu khoản BHXH tự nguyện được đóng một lần cho nhiều năm về sau, thì khoản tiền đó được chia đều để tính giảm trừ cho từng năm tương ứng.
- Tiền lương hưu nhận được từ BHXH tự nguyện và Quỹ hưu trí tự nguyện đều thuộc diện miễn thuế TNCN.
