Để không bị mất quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện, người tham gia cần nắm rõ quy định về phương thức đóng, mức đóng và đặc biệt là các điều kiện hưởng chế độ hưu trí mới theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025).
I. Các phương thức đóng BHXH tự nguyện linh hoạt
- Đóng định kỳ: Hằng tháng; 3 tháng một lần; 6 tháng một lần; hoặc 12 tháng một lần.
- Đóng một lần cho nhiều năm về sau: Được đóng gộp tối đa 5 năm/lần. Trường hợp này được tính chiết khấu theo lãi suất đầu tư của Quỹ BHXH (đóng càng dài, mức chiết khấu càng cao).
- Đóng một lần cho thời gian còn thiếu: Áp dụng khi người tham gia đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng còn thiếu không quá 10 năm (120 tháng) để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
II. Mức đóng và Hỗ trợ từ Nhà nước (Cập nhật 2025-2026)
- Công thức tính: Mức đóng hằng tháng = 22% x Mức thu nhập lựa chọn.
- Mức thu nhập lựa chọn: Thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở.
- Mức hỗ trợ mới từ 01/07/2025: Nhà nước tăng mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện (thời gian hỗ trợ tối đa 10 năm):
- Hộ nghèo: Hỗ trợ 50% (trước đây là 30%).
- Hộ cận nghèo: Hỗ trợ 40% (trước đây là 25%).
- Đối tượng khác: Hỗ trợ 20% (trước đây là 10%).
III. Điều kiện quan trọng để không mất quyền lợi
- Điều kiện hưởng lương hưu mới (từ 01/7/2025): Chỉ cần thời gian đóng BHXH từ 15 năm trở lên (thay vì 20 năm như luật cũ) là đủ điều kiện hưởng lương hưu hàng tháng khi đến tuổi quy định.
- Hạn chế rút BHXH một lần: Từ 01/7/2025, người lao động có thời gian đóng BHXH sau thời điểm này sẽ bị hạn chế rút một lần. Việc rút một lần đồng nghĩa với việc mất toàn bộ quá trình tích lũy, mất cơ hội hưởng lương hưu và BHYT miễn phí trọn đời (95%).
- Bảo lưu thời gian đóng: Nếu gặp khó khăn tài chính phải ngừng đóng, người tham gia nên chọn bảo lưu thời gian đã đóng thay vì rút một lần. Khi có điều kiện, có thể tiếp tục đóng nối tiếp để cộng dồn thời gian.
IV. Quyền lợi vượt trội khi duy trì đóng BHXH tự nguyện
- Được hưởng lương hưu hằng tháng khi đủ tuổi (Nam: 61 tuổi 3 tháng, Nữ: 56 tuổi 8 tháng trong năm 2025).
- Được cấp thẻ BHYT miễn phí với mức hưởng 95% chi phí khám chữa bệnh trong suốt thời gian hưởng lương hưu.
- Người thân được hưởng chế độ tử tuất (mai táng phí và trợ cấp tuất) khi người tham gia qua đời.
- Được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sớm hơn (từ 75 tuổi) nếu không đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng có thời gian đóng BHXH.
Ví dụ thực tế
Ông B (55 tuổi) đã tham gia BHXH bắt buộc được 14 năm thì nghỉ việc. Thay vì rút BHXH một lần và mất trắng quyền lợi, ông B chuyển sang đóng BHXH tự nguyện thêm 1 năm nữa. Theo quy định mới từ 01/7/2025, ông B sẽ có đủ 15 năm đóng BHXH, đủ điều kiện nhận lương hưu hàng tháng và thẻ BHYT miễn phí khi đến tuổi nghỉ hưu.
Lưu ý quan trọng
- Từ ngày 15/02/2026, mức chuẩn nghèo khu vực nông thôn dự kiến tăng lên 2.200.000 đồng (hiện tại là 1.500.000 đồng). Điều này sẽ làm tăng mức đóng BHXH tự nguyện tối thiểu hằng tháng.
- Sau 12 tháng không đóng BHXH, người tham gia thuộc diện được quyền rút BHXH một lần (với quá trình đóng trước 01/07/2025), nhưng các chuyên gia khuyến cáo không nên rút để bảo vệ an sinh tuổi già.
- Có thể thực hiện gia hạn đóng online qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc ứng dụng VssID nhanh chóng.
