Hộ kinh doanh không bị kiểm tra tài khoản ngân hàng một cách trực tiếp, nhưng cơ quan thuế có thể yêu cầu truy xuất thông tin trong một số trường hợp nhất định.
I. Điều kiện để cơ quan thuế yêu cầu cung cấp thông tin
- Chỉ thực hiện khi có dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ thuế rõ ràng hoặc trong khuôn khổ một cuộc thanh tra, kiểm tra theo quyết định chính thức.
- Dấu hiệu vi phạm có thể bao gồm: chênh lệch lớn giữa doanh thu kê khai và dữ liệu thực tế (từ hóa đơn điện tử, sàn TMĐT…), có hành vi cố tình không nhận chuyển khoản để né hóa đơn, hoặc sử dụng tài khoản của người khác để giao dịch.
- Quy trình này không áp dụng đại trà cho tất cả hộ kinh doanh và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo mật thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân.
II. Vai trò của hóa đơn điện tử trong quản lý thuế
- Kể từ ngày 01/06/2025, nhiều hộ kinh doanh (đặc biệt là các hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm) bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
- Dữ liệu từ hóa đơn điện tử trở thành căn cứ chính để xác định doanh thu, giúp minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và giảm thiểu sự cần thiết phải đối chiếu qua tài khoản ngân hàng.
III. Các phương pháp giám sát khác và trách nhiệm của hộ kinh doanh
- Đối chiếu dữ liệu chéo: Cơ quan thuế sẽ tăng cường đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn như các sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển (dữ liệu giao hàng thu tiền hộ – COD), và các cơ quan quản lý nhà nước khác.
- Tự kê khai: Hộ kinh doanh bán hàng qua mạng xã hội hoặc trên các sàn TMĐT không có chức năng thanh toán phải tự giác kê khai đầy đủ doanh thu và nộp thuế theo quy định.
- Tách bạch tài khoản: Hộ kinh doanh được khuyến nghị tách biệt tài khoản ngân hàng phục vụ kinh doanh và tài khoản cá nhân để dễ dàng giải trình các dòng tiền và giảm thiểu rủi ro bị kiểm tra.
Lưu ý quan trọng
- Chỉ tính thuế trên thu nhập kinh doanh: Nghĩa vụ thuế chỉ áp dụng đối với các giao dịch phát sinh từ hoạt động kinh doanh. Các khoản tiền cá nhân như người thân cho/tặng, vay mượn hoặc các thu nhập được miễn thuế sẽ không bị tính thuế.
- Rủi ro khi từ chối chuyển khoản: Việc từ chối nhận thanh toán qua ngân hàng có thể bị coi là hành vi có dấu hiệu né thuế và là cơ sở để cơ quan thuế tiến hành các biện pháp xác minh.
- Sử dụng mã định danh cá nhân: Từ ngày 01/07/2025, mã định danh cá nhân sẽ được sử dụng thay thế cho mã số thuế, và dữ liệu thuế sẽ được liên kết với tài khoản ngân hàng qua các ứng dụng của ngành thuế (eTax Mobile) và VNeID.
- Bảo vệ dữ liệu: Việc yêu cầu và cung cấp thông tin tài khoản phải tuân thủ chặt chẽ quy định của Luật Quản lý thuế và pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
