Hộ kinh doanh không phải khai báo số lao động khi đăng ký thành lập. Tuy nhiên, khi sử dụng lao động, hộ kinh doanh phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ khai báo, ký hợp đồng và đóng bảo hiểm xã hội theo quy định mới nhất.
I. Khai báo lao động tại thời điểm đăng ký hộ kinh doanh
Theo quy định tại Nghị định 03/2023/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh không yêu cầu khai báo số lượng lao động dự kiến. Hộ kinh doanh chỉ cần cung cấp các thông tin về chủ hộ, ngành nghề và địa điểm kinh doanh.
II. Nghĩa vụ về lao động và bảo hiểm trong quá trình hoạt động
1. Hợp đồng và khai báo sử dụng lao động
- Ký hợp đồng lao động: Khi sử dụng lao động, hộ kinh doanh phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
- Khai báo sử dụng lao động: Phải khai báo tình hình sử dụng lao động với cơ quan chức năng và báo cáo định kỳ 6 tháng/lần. Đồng thời, phải thông báo biến động lao động (tuyển mới, nghỉ việc) trong vòng 30 ngày.
2. Nghĩa vụ bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động
- Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/07/2025), hộ kinh doanh phải đóng BHXH bắt buộc cho người lao động có hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên.
- Quy định cũ về việc chỉ đóng BHXH khi sử dụng từ 10 lao động trở lên đã được bãi bỏ.
3. Nghĩa vụ bảo hiểm xã hội (BHXH) cho chủ hộ kinh doanh
- Đối tượng bắt buộc: Từ ngày 01/07/2025, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Lộ trình áp dụng:
- Từ 01/07/2025: Áp dụng cho chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai.
- Từ 01/07/2029: Áp dụng cho các chủ hộ kinh doanh còn lại.
- Mức đóng: Bao gồm các khoản đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất (22%), quỹ ốm đau và thai sản (3%), và bảo hiểm y tế (4.5%).
- Trường hợp ngoại lệ: Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, trừ trường hợp còn thiếu thời gian đóng để hưởng lương hưu.
III. Giới hạn lao động và các nghĩa vụ khác
- Không giới hạn số lao động: Quy định giới hạn hộ kinh doanh sử dụng dưới 10 lao động đã được bãi bỏ. Hộ kinh doanh không bắt buộc phải chuyển đổi thành doanh nghiệp khi sử dụng nhiều lao động.
- Chế độ kế toán: Hộ kinh doanh có quy mô lớn (ví dụ: doanh thu từ 500 triệu đồng/năm) phải thực hiện chế độ kế toán theo quy định tại Thông tư 132/2024/TT-BTC.
Ví dụ thực tế
Một hộ kinh doanh quán ăn có 5 nhân viên, chủ hộ phải: ký hợp đồng lao động, đăng ký sử dụng lao động và đóng BHXH bắt buộc cho cả 5 nhân viên. Từ ngày 01/07/2025, nếu hộ kinh doanh này nộp thuế theo phương pháp kê khai, chính chủ hộ cũng phải tham gia BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
- Vi phạm các quy định về hợp đồng lao động hoặc bảo hiểm xã hội có thể bị xử phạt hành chính lên đến 75 triệu đồng.
- Chủ hộ kinh doanh có thể lựa chọn phương thức đóng BHXH hàng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần qua Cổng dịch vụ công hoặc trực tiếp tại cơ quan BHXH.
