Hộ kinh doanh hiện tại không phải thực hiện quyết toán thuế cuối năm giống như doanh nghiệp. Theo quy định mới áp dụng từ 01/01/2026, hộ kinh doanh chỉ cần thực hiện kê khai và nộp thuế định kỳ (theo tháng hoặc quý) dựa trên doanh thu hoặc thu nhập thực tế.
I. Quy định về quyết toán thuế đối với Hộ kinh doanh
Khác với thuế Thu nhập doanh nghiệp, pháp luật thuế hiện hành (Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn năm 2026) không yêu cầu hộ kinh doanh phải tổng hợp số liệu cả năm để làm thủ tục quyết toán thuế cuối năm. Nghĩa vụ thuế được hoàn thành dứt điểm theo từng kỳ kê khai:
- Kê khai theo tháng: Áp dụng với hộ kinh doanh quy mô lớn (doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm).
- Kê khai theo quý: Áp dụng với hộ kinh doanh quy mô vừa và nhỏ (doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở xuống).
II. Phân loại Hộ kinh doanh và Mức thuế từ năm 2026
Từ ngày 01/01/2026, Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi) đã nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng. Cụ thể:
- Nhóm 1: Doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống
- Miễn hoàn toàn thuế GTGT và thuế TNCN.
- Vẫn phải nộp tờ khai thuế định kỳ để cơ quan thuế kiểm soát ngưỡng doanh thu.
- Phải mở sổ sách kế toán đơn giản để theo dõi doanh thu.
- Nhóm 2: Doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm
- Phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN.
- Được lựa chọn tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu (phần vượt trên 500 triệu) HOẶC tính 15% trên thu nhập chịu thuế.
- Nhóm 3: Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm
- Áp dụng mức thuế suất cao hơn (17% trên thu nhập chịu thuế).
- Yêu cầu chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ đầy đủ hơn.
III. Các nghĩa vụ bắt buộc khác
Để đảm bảo tính minh bạch khi chuyển sang cơ chế tự khai tự nộp, hộ kinh doanh cần tuân thủ:
- Tài khoản ngân hàng: Bắt buộc phải mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ hoạt động kinh doanh, không dùng chung với tài khoản chi tiêu cá nhân (đặc biệt với nhóm có nghĩa vụ nộp thuế).
- Chế độ kế toán: Thực hiện ghi chép sổ sách kế toán (Sổ chi tiết doanh thu, Sổ theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế) theo hướng dẫn tại Thông tư 152/2025/TT-BTC.
- Hóa đơn điện tử: Phải xuất hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định.
Ví dụ thực tế
- Trường hợp A: Ông Nguyễn Văn X mở tiệm tạp hóa, tổng doanh thu năm 2026 là 480 triệu đồng. => Ông X thuộc diện được miễn thuế GTGT và TNCN. Ông chỉ cần kê khai tờ khai thuế định kỳ và ghi chép sổ doanh thu, không phải nộp tiền thuế.
- Trường hợp B: Bà Lê Thị Y kinh doanh thời trang, doanh thu năm 2026 là 800 triệu đồng. => Bà Y phải nộp thuế cho phần doanh thu vượt ngưỡng hoặc tính trên lợi nhuận thực tế. Bà thực hiện kê khai theo quý và nộp thuế hàng quý, không cần làm hồ sơ quyết toán vào cuối năm.
Lưu ý quan trọng
- Thời điểm áp dụng: Ngưỡng miễn thuế 500 triệu đồng đã chính thức có hiệu lực cho kỳ tính thuế từ 01/01/2026.
- Không nộp thừa: Vì không có quyết toán cuối năm nên hộ kinh doanh cần kê khai sát với thực tế phát sinh trong tháng/quý để tránh việc nộp thừa thuế (sẽ khó làm thủ tục hoàn thuế hơn so với doanh nghiệp).
- Rủi ro: Dù không quyết toán, cơ quan thuế vẫn có quyền kiểm tra, thanh tra lại hồ sơ thuế. Nếu phát hiện gian lận doanh thu để trốn thuế, hộ kinh doanh sẽ bị truy thu và phạt nặng.
