Không, hầu hết hộ kinh doanh không bắt buộc phải sử dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt cho giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên. Quy định này chỉ áp dụng đối với một số trường hợp đặc biệt.
I. Lý do hộ kinh doanh không bị bắt buộc
- Phương pháp tính thuế: Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, đa số hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, tức là tính thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phải nộp dựa trên một tỷ lệ phần trăm cố định trên doanh thu.
- Không khấu trừ thuế đầu vào: Vì nộp thuế theo phương pháp khoán, hộ kinh doanh không thực hiện việc khấu trừ thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào. Do đó, điều kiện về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được khấu trừ thuế là không liên quan.
II. Quy định thanh toán không dùng tiền mặt áp dụng cho ai?
Từ ngày 01/07/2025, quy định tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP về việc bắt buộc có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên chỉ áp dụng cho các đối tượng nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, bao gồm:
- Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam.
- Các tổ chức kinh tế khác nộp thuế theo phương pháp khấu trừ.
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tự nguyện đăng ký nộp thuế theo phương pháp khấu trừ (trường hợp này rất hiếm gặp).
Ví dụ thực tế
Hộ kinh doanh A (nộp thuế khoán) mua một lô hàng nguyên liệu trị giá 10 triệu đồng và thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt. Giao dịch này hợp lệ và không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của hộ A, vì thuế của họ được tính trên doanh thu bán ra. Ngược lại, nếu Công ty B (nộp thuế theo phương pháp khấu trừ) mua lô hàng tương tự và thanh toán bằng tiền mặt, Công ty B sẽ không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào tương ứng với hóa đơn 10 triệu đó.
Lưu ý quan trọng
- Hộ kinh doanh vẫn phải lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ của hàng hóa mua vào để chứng minh nguồn gốc hợp pháp và phục vụ việc kiểm tra của cơ quan thuế.
- Đối với hộ kinh doanh, hóa đơn mua vào có thể được dùng làm căn cứ xác định chi phí hợp lý khi tính thuế TNCN (nếu có).
- Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm được miễn cả thuế GTGT và thuế TNCN.
- Hành vi cố tình chia nhỏ giao dịch để né tránh ngưỡng thanh toán (áp dụng cho đối tượng phải tuân thủ) là vi phạm và có thể bị xử phạt.
