Việc ký hợp đồng khoán dịch vụ với người đã nghỉ hưu không phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Dưới đây là phân tích chi tiết cho các trường hợp cụ thể, giúp người sử dụng lao động và người lao động hiểu đúng quy định về bảo hiểm xã hội khi hợp tác với người đã nghỉ hưu.
I. Quy định về đóng BHXH đối với người đã nghỉ hưu (Luật BHXH 2024)
- Nguyên tắc cốt lõi: Người lao động đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, kể cả khi ký hợp đồng lao động hay hợp đồng khoán việc.
- Căn cứ pháp lý: Khoản 2 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025).
II. Bản chất hợp đồng khoán và trách nhiệm đóng BHXH
1. Đối với người chưa nghỉ hưu
- Theo Luật BHXH 2024, mọi hợp đồng (dù tên gọi là khoán việc, cộng tác viên…) nếu có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì đều bắt buộc phải đóng BHXH.
- Do đó, nếu ký “hợp đồng khoán” nhưng bản chất là quan hệ lao động thì vẫn phải đóng BHXH.
2. Đối với người đã nghỉ hưu (đang hưởng lương hưu)
- Miễn đóng BHXH bắt buộc hoàn toàn: Dù hợp đồng là khoán việc dân sự hay hợp đồng lao động chính thức, người đã hưởng lương hưu đều không phải đóng BHXH.
III. Trách nhiệm chi trả của người sử dụng lao động
Khi thuê người đã nghỉ hưu (đang hưởng lương hưu) làm việc theo hợp đồng lao động (hoặc hợp đồng khoán có tính chất lao động), người sử dụng lao động có 02 trách nhiệm chính:
- Không trích đóng BHXH: Không phải nộp 21.5% (phần DN) và trích 10.5% (phần NLĐ) cho cơ quan bảo hiểm.
- Chi trả thêm vào lương: Bắt buộc phải trả thêm một khoản tiền cho người lao động tính theo mức đóng BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN (tổng cộng tương đương khoảng 32% quỹ lương làm căn cứ đóng) cùng kỳ với kỳ trả lương.
IV. Cập nhật điểm mới Luật BHXH 2024 (Hiệu lực 01/7/2025)
- Điều kiện hưởng lương hưu: Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu từ 20 năm xuống 15 năm cho cả nam và nữ để được hưởng lương hưu hằng tháng.
- Lưu ý về tỷ lệ hưởng: Với 15 năm đóng, lao động nữ hưởng 45%, lao động nam hưởng 40% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Ví dụ thực tế
- Trường hợp 1: Ông A (đang hưởng lương hưu) ký hợp đồng làm bảo vệ cho công ty X. -> Công ty X không đóng BHXH cho ông A. Thay vào đó, mỗi tháng công ty phải trả thêm vào lương ông A một khoản tiền tương đương mức đóng BHXH, BHYT, BHTN.
- Trường hợp 2: Bà B (50 tuổi, chưa nghỉ hưu) ký hợp đồng “khoán dọn dẹp” 6 tháng, làm việc 8h/ngày, chịu sự quản lý của công ty. -> Đây là quan hệ lao động trá hình. Công ty bắt buộc phải đóng BHXH cho bà B theo Luật BHXH 2024.
