Để nhận biết khoản thu nhập nào được miễn thuế và khoản nào phải nộp thuế thu nhập cá nhân, cần đối chiếu với danh mục miễn trừ được quy định rõ trong pháp luật Việt Nam. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết giúp bạn dễ dàng phân biệt.
I. Nguyên tắc phân biệt khoản thu nhập miễn thuế và phải nộp thuế
- Khoản thu nhập miễn thuế: Chỉ những khoản được liệt kê cụ thể trong văn bản pháp luật mới được miễn thuế, không được tự ý mở rộng hoặc diễn giải.
- Khoản thu nhập phải nộp thuế: Mọi khoản thu nhập không thuộc danh mục miễn thuế đều phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
II. Các khoản thu nhập được miễn thuế đang áp dụng
1. Nhóm bất động sản và đất đai
- Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản giữa các thành viên trong gia đình: vợ chồng, cha mẹ đẻ với con đẻ, cha mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng mẹ chồng với con dâu, bố vợ mẹ vợ với con rể, ông bà nội ngoại với cháu nội ngoại, anh chị em ruột với nhau.
- Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở khi cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất.
- Thu nhập từ giá trị quyền sử dụng đất của cá nhân được Nhà nước giao đất không phải trả tiền.
- Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa các quan hệ gia đình kể trên.
2. Nhóm lao động đặc thù
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công của thuyền viên là người Việt Nam làm việc cho các hãng tàu nước ngoài hoặc các hãng tàu Việt Nam hoạt động vận tải quốc tế.
- Thu nhập của cá nhân là chủ tàu, cá nhân có quyền sử dụng tàu và cá nhân làm việc trên tàu từ hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ trực tiếp phục vụ khai thác, đánh bắt thủy sản xa bờ.
3. Nhóm khác
- Thu nhập từ kiều hối.
- Thu nhập từ học bổng.
- Tiền bồi thường bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, tai nạn lao động.
- Lãi tiền gửi ngân hàng, lãi trái phiếu Chính phủ.
- Thu nhập nhận từ các quỹ từ thiện được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công nhận.
- Thu nhập nhận từ các nguồn viện trợ nước ngoài có mục đích từ thiện, nhân đạo đã được phê duyệt.
III. Khoản miễn thuế bổ sung từ ngày 01/10/2025
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công khi thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
- Thu nhập từ quyền tác giả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi kết quả được thương mại hóa.
- Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia tham gia dự án khởi nghiệp sáng tạo, sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm.
IV. Các bước xác định khoản thu nhập miễn thuế
- Đối chiếu danh mục: Kiểm tra khoản thu nhập thuộc danh mục miễn thuế và điều kiện cụ thể của từng khoản.
- Chuẩn bị chứng từ: Ví dụ: giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình, chứng từ nhận tài sản, quyết định trao quỹ từ thiện…
- Khai báo đúng quy định: Không tự ý diễn giải rộng quy định miễn thuế; khi không chắc nên hỏi ý kiến cơ quan thuế.
Ví dụ thực tế
- Được miễn thuế:
- Anh A bán nhà cho vợ.
- Chị B chuyển nhượng nhà ở duy nhất.
- Ông C là thuyền viên làm việc cho hãng tàu nước ngoài.
- Phải nộp thuế:
- Anh D bán nhà cho người không có quan hệ gia đình.
- Chị E nhận tiền lương hàng tháng thông thường.
- Ông F cho thuê nhà.
Lưu ý quan trọng
- Chỉ khoản thu nhập quy định rõ trong pháp luật mới được miễn thuế.
- Mỗi khoản miễn thuế có điều kiện cụ thể đính kèm, cần đáp ứng đầy đủ.
- Phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh thuộc diện được miễn thuế.
- Không tự ý mở rộng hoặc diễn giải các quy định miễn thuế.
- Nên tham khảo cơ quan thuế để tránh rủi ro khi chưa chắc chắn về một khoản thu nhập.
