Người lao động bán thời gian có thể được tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc nếu đáp ứng điều kiện về mức lương theo quy định của Luật BHXH 2024.
I. Điều kiện tham gia BHXH bắt buộc đối với lao động bán thời gian
- Mức lương: Người lao động làm việc không trọn thời gian (bán thời gian) phải có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất (không còn căn cứ vào thời hạn hợp đồng hoặc lương tối thiểu vùng).
- Đối tượng áp dụng: Cả người lao động ký hợp đồng lao động và người làm việc theo hợp đồng không mang tên ‘hợp đồng lao động’ nhưng có nội dung trả công, tiền lương và chịu sự quản lý của bên sử dụng lao động.
II. Quyền lợi khi tham gia BHXH và các loại bảo hiểm liên quan
- BHXH bắt buộc: Được hưởng đầy đủ các chế độ: ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (khi đủ điều kiện).
- Bảo hiểm y tế (BHYT): Từ 01/7/2025, người lao động bán thời gian có hợp đồng lao động hoặc hợp đồng theo quy định trên được tham gia BHYT bắt buộc.
- Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): Từ 01/01/2026, lao động bán thời gian có hợp đồng từ 1 tháng và tiền lương từ mức cơ sở trở lên thuộc diện bắt buộc tham gia BHTN.
III. Trách nhiệm đóng và tỷ lệ đóng bảo hiểm
- Người sử dụng lao động có trách nhiệm đăng ký, đóng các loại bảo hiểm cho người lao động bán thời gian đủ điều kiện ngay từ tháng đầu tiên.
- Tỷ lệ đóng (tham khảo): BHXH: Người lao động 8%, người sử dụng lao động 17,5%; BHYT: Người lao động 1,5%, người sử dụng lao động 3%; BHTN: mỗi bên 1%.
- Xử phạt: Doanh nghiệp bị xử phạt nếu không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm với người lao động đủ điều kiện tham gia.
Ví dụ thực tế
- Một nhân viên bán thời gian làm việc 20 giờ/tuần với mức lương 5 triệu đồng/tháng (cao hơn mức lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất) sẽ đủ điều kiện tham gia BHXH, BHYT bắt buộc từ 01/7/2025 và BHTN từ 01/01/2026.
Lưu ý quan trọng
- Luật BHXH 2024 đã không còn áp dụng tiêu chí về thời hạn hợp đồng tối thiểu đối với lao động bán thời gian; chỉ cần đáp ứng tiêu chí về thu nhập (lương).
- Quy định về “không làm việc từ 14 ngày trở lên trong tháng không phải đóng BHXH” không còn áp dụng chung cho lao động bán thời gian theo Luật BHXH 2024, cần xác minh thêm ở từng văn bản hướng dẫn chi tiết.
