Có, lao động làm việc theo hợp đồng thời vụ (hiện nay là hợp đồng xác định thời hạn) từ đủ 3 tháng trở lên bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH). Đặc biệt, từ ngày 01/07/2025 khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực, quy định này sẽ mở rộng áp dụng cho hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên.
I. Đối tượng bắt buộc tham gia BHXH theo lộ trình pháp lý
- Hiện tại (theo Luật BHXH 2014): Người lao động ký hợp đồng lao động từ đủ 03 tháng trở lên thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
- Từ 01/07/2025 (theo Luật BHXH 2024): Mở rộng đối tượng, người lao động ký hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên đều bắt buộc tham gia BHXH.
- Lưu ý về loại hợp đồng: Từ 01/01/2021, Bộ luật Lao động đã bãi bỏ khái niệm “hợp đồng mùa vụ”. Do đó, các công việc thời vụ hiện nay phải ký dưới dạng hợp đồng lao động xác định thời hạn.
II. Mức đóng BHXH bắt buộc
Tỷ lệ đóng BHXH được tính trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH hàng tháng:
- Người lao động đóng 8%: Toàn bộ vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Người sử dụng lao động đóng 17,5%: Bao gồm 3% vào quỹ ốm đau – thai sản; 14% vào quỹ hưu trí – tử tuất và 0,5% vào quỹ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp.
III. Quyền lợi và điểm mới trọng tâm từ 01/07/2025
Khi tham gia BHXH bắt buộc, người lao động thời vụ được hưởng 5 chế độ: Ốm đau, Thai sản, Tai nạn lao động – Bệnh nghề nghiệp, Hưu trí, Tử tuất. Một số điểm mới nổi bật của Luật BHXH 2024 bao gồm:
- Giảm điều kiện hưởng lương hưu: Thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm.
- Thay đổi căn cứ đóng – hưởng: Bãi bỏ “mức lương cơ sở”, chuyển sang sử dụng “mức tham chiếu” để tính toán các chế độ.
- Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội: Dành cho người cao tuổi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định.
Ví dụ thực tế
- Tình huống: Anh A được tuyển dụng thu hoạch nông sản với hợp đồng lao động 3 tháng, mức lương 5 triệu đồng/tháng.
- Nghĩa vụ: Do hợp đồng từ đủ 3 tháng, doanh nghiệp bắt buộc phải đăng ký và đóng BHXH cho Anh A ngay từ tháng đầu tiên. Anh A sẽ bị trích 8% lương (400.000đ) để đóng phần của mình.
Lưu ý quan trọng
- Thỏa thuận né tránh là vô hiệu: Mọi thỏa thuận giữa hai bên về việc không đóng BHXH (kể cả trả thẳng vào lương) đều bị coi là vô hiệu trước pháp luật.
- Chế tài xử phạt: Doanh nghiệp chậm đóng BHXH phải chịu lãi suất 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng.
- Rủi ro pháp lý: Hành vi trốn đóng BHXH có thể bị xử phạt hành chính nghiêm khắc hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.
