Chỉ khi thực tập sinh ký hợp đồng lao động có trả lương, thời hạn từ 01 tháng trở lên thì mới thuộc đối tượng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc.
I. Phân biệt loại hợp đồng và nghĩa vụ đóng BHXH
1. Hợp đồng lao động (có trả lương)
Đây là loại hợp đồng áp dụng khi thực tập sinh thực hiện công việc cụ thể, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của doanh nghiệp.
- Nghĩa vụ đóng BHXH: Nếu hợp đồng lao động có thời hạn từ 01 tháng trở lên, doanh nghiệp bắt buộc phải đóng BHXH cho thực tập sinh như một nhân viên chính thức.
- Về thời gian thử việc: Theo Bộ luật Lao động 2019, không còn hình thức “hợp đồng thử việc” riêng lẻ. Thời gian thử việc là một nội dung thỏa thuận bên trong hợp đồng lao động. Do đó, thực tập sinh vẫn phải được đóng BHXH ngay từ ngày đầu tiên làm việc, kể cả trong thời gian thử việc.
2. Hợp đồng thực tập/đào tạo nghề (không trả lương)
Đây là thỏa thuận giữa doanh nghiệp và sinh viên nhằm mục đích học hỏi, quan sát, không có tính chất của quan hệ lao động.
- Nghĩa vụ đóng BHXH: Doanh nghiệp không phải đóng BHXH nếu chỉ hỗ trợ các khoản chi phí như đi lại, ăn trưa, vật tư… mà không trả lương hoặc các khoản có tính chất lương để trả công.
Ví dụ thực tế
- Trường hợp phải đóng BHXH: Công ty ký Hợp đồng lao động 03 tháng với thực tập sinh, mức lương 6 triệu đồng/tháng (trong đó có thỏa thuận 01 tháng thử việc). Công ty phải đóng BHXH cho thực tập sinh ngay từ tháng đầu tiên.
- Trường hợp không phải đóng BHXH: Công ty ký “Thỏa thuận thực tập” 02 tháng với sinh viên theo giấy giới thiệu của nhà trường, chỉ hỗ trợ 2 triệu đồng/tháng chi phí đi lại và ăn trưa, không giao việc chính thức. Công ty không phải đóng BHXH.
Lưu ý quan trọng
- Bản chất công việc và việc trả lương là yếu tố quyết định. Nếu một hợp đồng mang tên “thực tập” nhưng thực tế có trả lương và quản lý công việc, đó vẫn được xem là hợp đồng lao động và phải đóng BHXH.
- Doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa “tiền lương” và “khoản hỗ trợ”. Nếu khoản hỗ trợ được trả định kỳ và mang tính chất trả công, nó có thể bị xem là tiền lương.
- Nên lưu giữ đầy đủ hồ sơ (giấy giới thiệu của trường, chương trình thực tập, thỏa thuận hỗ trợ chi phí) để chứng minh tính chất không phải quan hệ lao động khi tiếp nhận thực tập sinh không lương.