Lợi tức từ đầu tư chứng khoán phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định hiện hành. Nhà đầu tư cần biết các loại thu nhập chịu thuế, cách tính thuế, và cập nhật mới nhất dự thảo Luật Thuế TNCN.
I. Các loại thu nhập chịu thuế
Thu nhập từ đầu tư chứng khoán phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành. Các loại thu nhập này được phân thành hai nhóm chính với cách tính thuế riêng biệt.
1. Thu nhập từ đầu tư vốn
Đây là khoản thu nhập nhận được từ cổ tức, lợi tức cổ phần khi sở hữu cổ phiếu và chịu thuế TNCN theo thuế suất 5% trên số tiền cổ tức, lợi tức nhận được.
2. Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán
Đây là thu nhập từ việc bán cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác. Thuế suất áp dụng là 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần.
- Công thức tính thuế: Thuế TNCN phải nộp = Giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần × 0,1%.
- Đặc điểm: Thuế suất 0,1% được áp dụng trên toàn bộ giá trị giao dịch bán, không phân biệt nhà đầu tư có lãi hay lỗ.
- Đối tượng áp dụng: Quy định này được áp dụng thống nhất cho cả cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú.
Giá chuyển nhượng chứng khoán được xác định như sau: Đối với chứng khoán của công ty đại chúng giao dịch trên Sở Giao dịch chứng khoán, giá chuyển nhượng là giá thực hiện tại Sở Giao dịch chứng khoán. Đối với các trường hợp khác, giá chuyển nhượng là giá ghi trên hợp đồng hoặc giá thực tế chuyển nhượng.
II. Cập nhật theo dự thảo Luật Thuế TNCN mới
Theo dự thảo Luật Thuế TNCN mới (dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10/2025), Bộ Tài chính đã quyết định giữ nguyên phương thức tính thuế 0,1% trên giá trị giao dịch. Lý do là để đảm bảo tính đơn giản, dễ thu-dễ nộp, hạn chế tranh cãi về chi phí và giúp thị trường duy trì thanh khoản.
Tuy nhiên, dự thảo cũng bổ sung một lựa chọn mới cho nhà đầu tư:
- Lựa chọn tự nguyện: Nhà đầu tư có thể tự nguyện lựa chọn phương án tính thuế 20% trên lợi nhuận ròng (thu nhập tính thuế).
- Cách tính theo phương án 20%: Thu nhập tính thuế = Giá bán – (Giá mua + Chi phí hợp lý liên quan).
- Điều kiện áp dụng: Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan, nhà đầu tư vẫn áp dụng cách tính thuế 0,1% trên giá bán.
Ví dụ thực tế
Một nhà đầu tư bán cổ phiếu với tổng giá trị giao dịch là 2 tỷ đồng. Theo cách tính hiện hành, số thuế TNCN phải nộp là: 2.000.000.000 đồng × 0,1% = 2.000.000 đồng.
Ngay cả khi nhà đầu tư bán lỗ (ví dụ tổng giá trị bán chỉ đạt 1,8 tỷ đồng), họ vẫn phải nộp thuế trên giá trị giao dịch: 1.800.000.000 đồng × 0,1% = 1.800.000 đồng.
Lưu ý quan trọng
- Các thông tin về phương án tính thuế 20% vẫn đang trong giai đoạn dự thảo. Nhà đầu tư cần theo dõi các quy định chính thức khi Luật Thuế TNCN mới được Quốc hội thông qua và ban hành để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.
- Phương án tính thuế 20% trên lợi nhuận ròng vẫn đang trong giai đoạn dự thảo, chưa có hiệu lực pháp lý chính thức. Nhà đầu tư cần theo dõi để cập nhật khi có quy định chính thức.
