Không, mua hàng của hộ kinh doanh với hóa đơn bán hàng không đủ điều kiện để doanh nghiệp khấu trừ VAT đầu vào. Doanh nghiệp chỉ được khấu trừ VAT khi có hóa đơn giá trị gia tăng (hóa đơn GTGT) hợp lệ theo quy định.
I. Quy định về khấu trừ VAT khi mua hàng từ hộ kinh doanh
1. Điều kiện khấu trừ VAT/GTGT
- Để được khấu trừ VAT đầu vào, doanh nghiệp phải có hóa đơn GTGT hợp pháp của hàng hóa, dịch vụ mua vào.
- Ngoài hóa đơn GTGT, các trường hợp nhập khẩu cần có chứng từ nộp thuế GTGT ở khâu nhập khẩu hoặc chứng từ nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài.
- Đối với giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (đã gồm VAT), phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, thẻ…). Đây là quy định mới áp dụng từ 01/07/2025.
2. Hóa đơn nào được dùng để khấu trừ VAT
- Chỉ hóa đơn GTGT (hóa đơn giá trị gia tăng) được dùng để khấu trừ VAT.
- Hóa đơn bán hàng thông thường hoặc hóa đơn điện tử bán hàng của hộ kinh doanh không có dòng thuế suất VAT nên không đủ điều kiện khấu trừ VAT đầu vào.
II. Quy định về hóa đơn của hộ kinh doanh
1. Loại hóa đơn hộ kinh doanh được phép xuất
- Hộ kinh doanh không được xuất hóa đơn VAT (GTGT) theo phương pháp khấu trừ.
- Hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử bán hàng (có mã của cơ quan thuế hoặc khởi tạo từ máy tính tiền).
- Một số rất ít trường hợp tại địa bàn kinh tế khó khăn mới được sử dụng hóa đơn giấy do cơ quan thuế đặt in.
2. Phân biệt hóa đơn bán hàng và hóa đơn GTGT (VAT)
- Hóa đơn GTGT: Dùng cho doanh nghiệp kê khai thuế theo phương pháp khấu trừ; là căn cứ duy nhất để khấu trừ thuế đầu vào.
- Hóa đơn bán hàng: Dùng cho hộ kinh doanh và đơn vị nộp thuế trực tiếp; chỉ có giá trị tính chi phí hợp lý, không có giá trị khấu trừ VAT.
III. Tính chi phí được trừ khi mua hàng từ hộ kinh doanh
- Chi phí mua hàng có hóa đơn bán hàng hợp lệ từ hộ kinh doanh vẫn được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu đáp ứng các điều kiện: khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn chứng từ hợp pháp.
- Lưu ý quan trọng: Với giao dịch có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (bao gồm cả thuế), bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí hợp lý (cập nhật theo Luật Thuế GTGT 2024 và các văn bản đồng bộ năm 2025).
- Từ 01/06/2025, hóa đơn được khởi tạo từ máy tính tiền của hộ kinh doanh (theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP) được coi là chứng từ hợp pháp.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp mua nông sản từ hộ kinh doanh có hóa đơn bán hàng khởi tạo từ máy tính tiền: doanh nghiệp lập Bảng kê thu mua, kèm hợp đồng mua bán, chứng từ thanh toán, biên bản bàn giao hàng hóa (nếu có).
- Giao dịch dưới 5 triệu đồng: Có thể thanh toán tiền mặt.
- Giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên: Bắt buộc thanh toán chuyển khoản/không dùng tiền mặt.
Hóa đơn này chỉ được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN, tuyệt đối không được kê khai khấu trừ VAT.
Lưu ý quan trọng
- Không sử dụng hóa đơn bán hàng của hộ kinh doanh để kê khai khấu trừ VAT.
- Chỉ dùng hóa đơn bán hàng để tính chi phí hợp lý (chi phí đầu vào) nếu đáp ứng đủ điều kiện về hình thức thanh toán và hóa đơn hợp pháp.
- Lỗi thường gặp: Kê khai nhầm hóa đơn bán hàng vào tờ khai VAT; thanh toán tiền mặt cho hóa đơn trên 5 triệu đồng dẫn đến bị loại chi phí khi quyết toán thuế.
