Người lao động tự do không bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) nhưng có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện để được hưởng các quyền lợi an sinh quan trọng. Dưới đây là các thông tin chi tiết mà bạn cần biết:
I. Đối tượng và hình thức tham gia BHXH đối với người lao động tự do
- Đối tượng không bắt buộc: Lao động tự do là những người không ký hợp đồng lao động, không chịu sự quản lý, điều hành trực tiếp từ người sử dụng lao động. Một số ngành nghề phổ biến bao gồm: bán hàng rong, thu gom rác phế liệu, bán vé số dạo, giúp việc theo giờ, lập trình viên freelance, bán hàng online, sáng tạo nội dung số.
- Hình thức tham gia bảo hiểm: Người lao động tự do không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Thay vào đó, họ có thể tự nguyện đăng ký tham gia BHXH tự nguyện để được bảo vệ về mặt hưu trí, tử tuất.
II. Quyền lợi và điều kiện khi tham gia BHXH tự nguyện
- Không phải làm việc theo hợp đồng lao động, tham gia BHXH trên cơ sở tự nguyện, tự đóng.
- Thời gian đóng tối thiểu: Đã được giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm để được hưởng lương hưu hàng tháng.
- Điều kiện hưởng lương hưu tương tự BHXH bắt buộc, tức là đủ số năm tham gia và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
- Người bắt đầu tham gia ở tuổi lớn vẫn có thể chọn đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ hưởng lương hưu, hoặc hưởng BHXH một lần nếu không đủ điều kiện.
III. Các cách thức đóng và hưởng BHXH tự nguyện
- Mức đóng: Người tham gia BHXH tự nguyện đóng bằng 22% mức thu nhập tự chọn (làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất).
- Các phương thức đóng:
- Đóng hằng tháng
- Đóng 3 tháng/6 tháng/12 tháng một lần
- Đóng một lần cho thời gian còn thiếu (tối đa 10 năm) để đủ điều kiện nghỉ hưu.
- Người tham gia muộn, đóng ngắt quãng, gần đến tuổi hưu với 13-14 năm đóng vẫn có thể chờ thêm hoặc đóng bù để đủ 15 năm.
- Người chấm dứt đóng BHXH bắt buộc, nếu còn thiếu trên 6 tháng để đủ điều kiện nhận lương hưu, được phép đóng tiếp BHXH tự nguyện cho đủ.
Lưu ý quan trọng
- BHXH tự nguyện chỉ bảo vệ hai chế độ: hưu trí và tử tuất (khác với BHXH bắt buộc có thêm ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp…).
- Người lao động nên chủ động tham gia BHXH tự nguyện càng sớm càng tốt để tích lũy đủ thời gian và đảm bảo quyền lợi an sinh lâu dài.
