Đối với các phương pháp tính thuế phổ biến hiện nay, người làm nghề tự do thường không được kê khai chi phí để giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Thay vào đó, thuế được tính theo tỷ lệ ấn định trên doanh thu hoặc khấu trừ trực tiếp tại nguồn, không có cơ chế trừ chi phí đã phát sinh.
I. Các trường hợp tính thuế TNCN chính
Tùy theo hình thức hoạt động, nghĩa vụ thuế của người làm nghề tự do được xác định như sau:
1. Đối với cá nhân kinh doanh (bao gồm hộ kinh doanh)
- Miễn thuế: Nếu có tổng doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống, cá nhân kinh doanh sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế TNCN.
- Nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu: Nếu doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, cá nhân phải nộp thuế tính theo tỷ lệ phần trăm (%) trên tổng doanh thu tương ứng với từng lĩnh vực, ngành nghề. Phương pháp này không cho phép trừ các chi phí đã bỏ ra.
2. Đối với lao động tự do không ký hợp đồng lao động
Khi nhận thu nhập từ các tổ chức, cá nhân chi trả:
- Nếu có thu nhập từ 2 triệu đồng/lần trở lên, cá nhân sẽ bị tạm khấu trừ 10% thuế TNCN tại nguồn. Đây là khoản tạm thu và cá nhân sẽ thực hiện quyết toán vào cuối năm để xác định số thuế cuối cùng.
- Nếu thu nhập dưới 2 triệu đồng/lần, cá nhân không bị khấu trừ thuế tại nguồn. Tuy nhiên, tổ chức chi trả có trách nhiệm tổng hợp danh sách và thu nhập của những cá nhân này để kê khai với cơ quan thuế vào cuối năm.
3. Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công
Trường hợp thu nhập của người làm nghề tự do được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công, việc tính thuế sẽ áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần (thuế suất từ 5% đến 35%). Thu nhập tính thuế được xác định sau khi trừ đi các khoản sau:
- Các mức giảm trừ theo quy định hiện hành có thể thay đổi hàng năm
- Các khoản bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN) và quỹ hưu trí tự nguyện (nếu có).
Lưu ý: Đây là các khoản giảm trừ theo luật định, không phải là việc kê khai chi phí liên quan đến công việc.
Lưu ý quan trọng
- Cam kết không khấu trừ thuế: Cá nhân có thể làm cam kết (theo mẫu) để tạm thời không bị khấu trừ thuế 10% nếu ước tính tổng thu nhập chịu thuế trong năm sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế. Người làm cam kết phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về nội dung cam kết và phải tự quyết toán thuế cuối năm nếu phát sinh nghĩa vụ nộp thuế.
- Quyết toán thuế: Người làm nghề tự do có nghĩa vụ tự quyết toán thuế TNCN vào cuối năm nếu thuộc diện phải quyết toán, nhằm xác định tổng số thuế phải nộp, số thuế đã nộp và số thuế còn thiếu hoặc nộp thừa.
- Người làm nghề tự do phải đăng ký mã số thuế để thực hiện khai và quyết toán thuế TNCN.
