Nếu hợp đồng cộng tác viên có bản chất là hợp đồng lao động, người lao động sẽ được hưởng các quyền lợi bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc theo đúng quy định pháp luật.
I. Khi nào hợp đồng cộng tác viên được xem là hợp đồng lao động?
Người lao động ký hợp đồng cộng tác viên có thể được hưởng quyền lợi bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc nếu hợp đồng đó có bản chất là một hợp đồng lao động, không phụ thuộc vào tên gọi.
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 13 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Đặc biệt, nếu hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác (như hợp đồng cộng tác viên) nhưng nội dung thể hiện các yếu tố sau thì vẫn được coi là hợp đồng lao động:
- Có việc làm và được trả công, tiền lương.
- Có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
II. Quy định về BHXH bắt buộc theo luật mới
Luật BHXH số 41/2024/QH15 được ban hành ngày 29/11/2024, có hiệu lực thi hành từ 01/01/2026, trừ một số quy định có hiệu lực sớm từ ngày 01/07/2025, đã quy định rõ hơn về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Theo đó, hợp đồng cộng tác viên được coi là hợp đồng lao động và phải tham gia BHXH bắt buộc khi đáp ứng đồng thời các yếu tố:
- Việc làm có trả công, tiền lương.
- Có sự quản lý, điều hành, giám sát từ phía người sử dụng lao động.
- Có các điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của các bên được quy định rõ ràng.
- Hợp đồng có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên.
Luật này nhấn mạnh rằng những công việc có trả lương dù “núp bóng” dưới hình thức hợp đồng dịch vụ cũng phải tham gia BHXH bắt buộc nếu có đủ các yếu tố của một quan hệ lao động.
Ngược lại, hợp đồng cộng tác viên được xem là hợp đồng dịch vụ và không phải tham gia BHXH bắt buộc nếu chỉ đơn thuần là quan hệ cung cấp dịch vụ, không có sự quản lý, giám sát và các ràng buộc về điều kiện lao động.
III. Quyền lợi BHXH được hưởng
Khi được xác định là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, người lao động ký hợp đồng cộng tác viên sẽ được hưởng đầy đủ các chế độ sau:
- Ốm đau
- Thai sản
- Tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp
- Hưu trí
- Tử tuất
Lưu ý quan trọng
Việc xác định có phải đóng BHXH hay không phụ thuộc hoàn toàn vào nội dung và bản chất thực tế của hợp đồng. Cơ quan BHXH sẽ là đơn vị xem xét các yếu tố cụ thể của từng trường hợp để đưa ra quyết định cuối cùng.
