Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên bắt buộc tham gia BHXH theo quy định, không phụ thuộc vào nhu cầu cá nhân. Đây là nghĩa vụ pháp lý đối với cả người lao động và người sử dụng lao động.
I. Quy định chung về tham gia BHXH bắt buộc
Theo quy định hiện hành, người lao động là công dân Việt Nam làm việc theo hợp đồng lao động và đáp ứng các điều kiện của pháp luật đều thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, có một số trường hợp đặc biệt:
- Nếu người lao động không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì người lao động và người sử dụng lao động không phải đóng BHXH của tháng đó.
- Người sử dụng lao động có trách nhiệm thực hiện đăng ký và đóng BHXH cho người lao động theo đúng quy định.
II. Cập nhật quan trọng theo Luật BHXH 2024 (Hiệu lực từ 01/07/2025)
1. Mở rộng đối tượng tham gia
Luật BHXH 2024 đã bổ sung thêm nhiều nhóm đối tượng lao động mới vào diện tham gia BHXH bắt buộc, nhằm mở rộng phạm vi bao phủ của hệ thống an sinh xã hội.
2. Thay đổi về điều kiện hưởng lương hưu
Một trong những điểm mới nổi bật là giảm điều kiện về thời gian đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu xuống còn 15 năm, tạo cơ hội cho những người tham gia muộn hoặc có thời gian đóng BHXH không liên tục.
3. Quy định về tạm dừng và truy đóng
Các quy định chi tiết về tạm dừng, truy đóng và mức lãi chậm đóng sẽ được hướng dẫn tại nghị định của Chính phủ ban hành sau khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực:
- Nếu người lao động không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó không phải đóng BHXH.
- Thời hạn truy đóng BHXH để không bị tính lãi chậm đóng được rút ngắn, giới hạn đến hết ngày cuối cùng của tháng kế tiếp tháng ban hành quyết định điều chỉnh tăng lương.
III. Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH
Tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc bao gồm:
- Mức lương theo công việc hoặc chức danh.
- Các khoản phụ cấp lương để bù đắp về điều kiện lao động, tính chất phức tạp của công việc, điều kiện sinh hoạt.
- Các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trong hợp đồng lao động và trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.
Lưu ý: Các khoản phụ cấp lương biến động theo năng suất, chất lượng công việc sẽ không được tính vào tiền lương đóng BHXH.
Lưu ý quan trọng
- Giới hạn mức đóng: Mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở.
- Trách nhiệm của doanh nghiệp: Người sử dụng lao động phải kê khai hồ sơ tham gia BHXH cho người lao động trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực.
- Quyền lợi: Việc tham gia BHXH đảm bảo cho người lao động được hưởng các chế độ quan trọng như hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
