Người lao động mắc bệnh hiểm nghèo vẫn được rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần, tuy nhiên điều kiện có sự khác biệt tùy theo từng giai đoạn quy định của pháp luật.
I. Quy định rút BHXH một lần khi mắc bệnh hiểm nghèo
1. Giai đoạn trước ngày 01/07/2025 (Theo Luật BHXH 2014)
Trong giai đoạn này, người lao động được rút BHXH một lần nếu thuộc một trong hai trường hợp độc lập sau:
- Mắc bệnh hiểm nghèo: Người lao động đang mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS. Điều kiện này chỉ cần giấy tờ y tế chứng minh bệnh, không yêu cầu phải có kết luận suy giảm khả năng lao động.
- Suy giảm khả năng lao động: Người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và không có khả năng tự phục vụ sinh hoạt cá nhân hàng ngày.
2. Giai đoạn từ ngày 01/07/2025 (Theo Luật BHXH 2024)
- Người lao động mắc các bệnh hiểm nghèo (ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS) được rút BHXH một lần mà không cần chứng minh mức độ suy giảm khả năng lao động.
- Người bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên. Người khuyết tật đặc biệt nặng.
- Điều kiện rút không phụ thuộc vào thời gian đã đóng BHXH, chỉ cần đã ngừng tham gia BHXH.
- Điểm mới quan trọng: Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 sẽ không còn được rút BHXH một lần sau 12 tháng nghỉ việc. Quyền lợi này chỉ được bảo lưu cho những người đã tham gia BHXH từ trước đó.
II. Các trường hợp khác cũng được rút BHXH một lần
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ điều kiện về số năm đóng BHXH để hưởng lương hưu.
- Ra nước ngoài để định cư hợp pháp.
Ví dụ thực tế
- Trước 01/07/2025: Chị A mắc bệnh ung thư. Chị chỉ cần nộp trích sao hồ sơ bệnh án để chứng minh tình trạng bệnh là đủ điều kiện rút BHXH một lần, không cần phải giám định suy giảm khả năng lao động.
- Từ 01/07/2025: Anh B tham gia BHXH từ năm 2026 và không may mắc bệnh lao nặng. Anh B sẽ được giải quyết rút BHXH một lần chỉ với giấy tờ xác nhận bệnh, không phụ thuộc vào số năm đã đóng BHXH.
Lưu ý quan trọng
- Thời điểm áp dụng: Người tham gia BHXH trước ngày 01/07/2025 vẫn được giữ quyền rút BHXH một lần sau 12 tháng nghỉ việc. Người tham gia từ ngày 01/07/2025 trở đi chỉ được rút trong các trường hợp đặc biệt (như mắc bệnh hiểm nghèo).
- Hồ sơ cần thiết: Sổ BHXH, đơn đề nghị rút BHXH một lần (mẫu 14-HSB), và giấy tờ chứng minh bệnh như trích sao hồ sơ bệnh án hoặc giấy ra viện.
- Thời gian giải quyết: Tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Điều kiện chờ 12 tháng: Quy định phải chờ 12 tháng sau khi nghỉ việc mới được rút BHXH một lần không áp dụng đối với trường hợp rút do mắc bệnh hiểm nghèo.
- Số lần rút: Pháp luật không giới hạn số lần rút BHXH một lần. Nếu sau khi rút, người lao động tiếp tục đi làm, tham gia BHXH và sau đó lại đáp ứng điều kiện, họ có thể làm thủ tục rút lần tiếp theo.
