Người lao động nghỉ thai sản không phải trực tiếp đóng BHXH và BHYT; khoản này sẽ được quỹ BHXH hỗ trợ để đảm bảo quyền lợi liên tục cho người lao động. Dưới đây là các quy định chi tiết:
I. Quy định về đóng BHXH và BHYT khi nghỉ thai sản
Người lao động trong thời gian nghỉ thai sản không phải đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) và Bảo hiểm y tế (BHYT). Thời gian nghỉ thai sản vẫn được tính là thời gian đóng BHXH mà NLĐ và NSDLĐ không phải đóng tiền.
1. Đối với Bảo hiểm xã hội (BHXH)
Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc mà người lao động và người sử dụng lao động không phải đóng tiền. Quy định này áp dụng cho lao động nữ sinh con, nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi, lao động nữ mang thai hộ và nhờ mang thai hộ. Đối với các trường hợp hưởng chế độ thai sản khác mà có thời gian nghỉ việc từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, thời gian này cũng được tính là thời gian đóng BHXH.
2. Đối với Bảo hiểm y tế (BHYT)
Quỹ BHXH nhà nước đóng BHYT thay cho người lao động trong thời gian nghỉ thai sản trong suốt thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, đảm bảo quyền lợi khám chữa bệnh được liên tục.
II. Điều kiện và quyền lợi hưởng chế độ thai sản (Cập nhật theo Luật BHXH 2024)
1. Điều kiện hưởng
- Điều kiện chung: Người lao động cần đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
- Trường hợp điều trị vô sinh: Đối với lao động nữ sinh con mà trước đó phải nghỉ việc để điều trị vô sinh, điều kiện được nới lỏng, chỉ cần đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng liền kề trước khi sinh con.
- Trường hợp nghỉ dưỡng thai: Lao động nữ phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định y tế cần đóng BHXH bắt buộc từ đủ 3 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh.
- Đối với BHXH tự nguyện: Từ ngày 01/07/2025, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng trợ cấp thai sản nếu có thời gian đóng từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con.
2. Một số quyền lợi mới và mở rộng
- Nghỉ khám thai: Lao động nữ mang thai được nghỉ việc để đi khám thai tối đa 5 lần, mỗi lần không quá 2 ngày (tăng so với 1 ngày theo quy định cũ).
- Mang thai hộ: Các quy định liên quan đến lao động nữ mang thai hộ và nhờ mang thai hộ đã được luật hóa, tạo cơ sở pháp lý vững chắc.
- Trợ cấp một lần cho chồng: Nếu vợ không tham gia hoặc không đủ điều kiện hưởng thai sản, chồng có tham gia BHXH sẽ được hưởng chế độ thai sản khi vợ sinh con.
- Nghỉ khi sảy thai: Thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ sảy thai được tăng cường, ví dụ trường hợp thai từ 22 tuần tuổi trở lên bị sảy, chết lưu thì được nghỉ tối đa 50 ngày.
III. Các trường hợp đặc biệt
Nếu người lao động vừa đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc, vừa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản trong BHXH tự nguyện thì chỉ được hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
Các quy định mới được đề cập áp dụng theo Luật Bảo hiểm xã hội số 32/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Người lao động cần nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc để được giải quyết chế độ.
