Theo quy định hiện hành, nợ bảo hiểm xã hội (BHXH) không được phép gia hạn hoặc trả góp. Doanh nghiệp và người sử dụng lao động bắt buộc phải đóng đủ, đúng hạn BHXH theo luật định.
I. Quy định mới theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024
Kể từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực với nhiều chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH. Quy định chi tiết được hướng dẫn tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP.
II. Các chế tài xử lý vi phạm
1. Đối với hành vi chậm đóng BHXH
Người sử dụng lao động chậm đóng BHXH sẽ bị phạt 0,03% mỗi ngày tính trên số tiền chậm đóng, tương tự mức phạt trong thuế.
2. Đối với hành vi trốn đóng BHXH
Ngoài tiền phạt 0,03% mỗi ngày, người vi phạm còn có thể bị:
- Xử phạt vi phạm hành chính.
- Truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Chủ doanh nghiệp nợ BHXH có thể bị hoãn xuất cảnh.
- Cơ quan BHXH có thể phong tỏa tài khoản doanh nghiệp.
III. Phân loại nợ và các trường hợp đặc biệt
Nợ BHXH được phân loại:
- Nợ chậm đóng: Nợ dưới 1 tháng.
- Nợ đọng: Nợ từ 1 tháng đến dưới 3 tháng.
- Nợ kéo dài: Nợ từ 3 tháng trở lên.
Trường hợp doanh nghiệp giải thể, phá sản mà sau khi xử lý tài sản vẫn không đủ trả nợ BHXH, quỹ BHXH sẽ chịu khoản nợ không thu hồi được để bảo đảm quyền lợi cho người lao động.
Lưu ý quan trọng
Trường hợp người sử dụng lao động không còn khả năng đóng BHXH cho người lao động, theo Nghị quyết 142/2024, Chính phủ sẽ có cơ chế hỗ trợ người lao động từ nguồn kinh phí xử phạt chậm đóng, trốn đóng BHXH. Đây là cơ chế bảo vệ quyền lợi lao động trong tình huống bất khả kháng, không phải hình thức gia hạn hay trả góp nợ.
