Phụ cấp lương có thể được tính hoặc không tính vào căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, tùy thuộc vào loại phụ cấp và quy định pháp luật hiện hành.
I. Nguyên tắc xác định phụ cấp lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc
- Các khoản phụ cấp lương để bù đắp điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương cơ bản/chức danh chưa tính đầy đủ sẽ được tính vào tiền lương đóng BHXH. Đây là các khoản có tính chất cố định, được thỏa thuận trong hợp đồng lao động và trả thường xuyên.
- Các khoản phụ cấp lương biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc, chất lượng thực hiện công việc như phụ cấp chuyên cần, hiệu quả công việc, phụ cấp sản xuất gắn với kết quả sẽ không tính vào căn cứ đóng BHXH.
- Phụ cấp lương phải được thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng lao động mới được tính đóng BHXH.
II. Các khoản bổ sung và phụ cấp cụ thể có/có không tính đóng BHXH
- Phụ cấp được tính đóng BHXH thường bao gồm: chức vụ, chức danh, trách nhiệm, nặng nhọc độc hại nguy hiểm, thâm niên, khu vực… nếu trả cố định, thường xuyên và ghi rõ trong hợp đồng.
- Các khoản không tính đóng BHXH gồm: phụ cấp chuyên cần, phụ cấp hiệu quả công việc, tiền thưởng, phụ cấp đi lại, tiền ăn giữa ca, phụ cấp điện thoại, xăng xe và các chế độ phúc lợi khác.
- Các khoản bổ sung khác chỉ được tính đóng BHXH nếu xác định được mức tiền cụ thể, trả thường xuyên và ghi rõ trong hợp đồng lao động.
III. Mức sàn, mức trần và quy định đặc thù về tiền lương đóng BHXH
- Mức đóng thấp nhất = lương thỏa thuận trong HĐLĐ nhưng không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Mức đóng tối đa = 20 lần mức lương cơ sở.
- Từ 1/1/2025 (theo Luật BHXH 2024): sẽ áp dụng mức tham chiếu, nhưng hiện chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết.
- Trường hợp người lao động được trả lương bằng ngoại tệ thì chuyển đổi sang đồng Việt Nam theo tỷ giá do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương.
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã: Hiện nay xác định theo mức lương cơ sở hoặc phụ cấp hằng tháng; từ 2025 theo Luật BHXH 2024 sẽ có thay đổi, chờ văn bản hướng dẫn.
Ví dụ thực tế
- Một lao động có mức lương cơ bản 3.565.000 đồng, phụ cấp chuyên cần 300.000 đồng/tháng và phụ cấp hiệu quả công việc 1.500.000 đồng/tháng. Công ty chỉ đóng BHXH trên mức lương cơ bản, không tính hai khoản phụ cấp vì đây là các khoản gắn với kết quả làm việc và biến động theo năng suất lao động.
- Một lao động khác có lương cơ bản 5.000.000 đồng, phụ cấp trách nhiệm 800.000 đồng (trả cố định/thường xuyên), phụ cấp chuyên cần 300.000 đồng và hiệu quả công việc 1.200.000 đồng. Căn cứ đóng BHXH sẽ là 5.800.000 đồng, không tính các khoản phụ cấp biến động.
Lưu ý quan trọng
Việc xác định loại phụ cấp nào được tính đóng BHXH phải dựa vào tính chất cố định/biến động của khoản phụ cấp, mục đích của khoản tiền, việc ghi nhận trong hợp đồng lao động và quy định pháp luật từng thời kỳ.
