Hiện nay, Nhà nước không áp dụng chế độ đóng bù số năm BHXH tự nguyện theo nghĩa thông thường, nhưng người tham gia có thể linh hoạt đóng tiếp hoặc đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện nhận lương hưu và thực hiện đóng bù số tháng chậm đóng trong một số trường hợp nhất định.
I. Điều kiện hưởng lương hưu từ BHXH tự nguyện
- Từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2029: đủ 15 năm trở lên; từ 01/01/2030: phải đủ 20 năm trở lên.
- Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định (từ 01/7/2025: nam 61 tuổi 3 tháng, nữ 56 tuổi 8 tháng; mỗi năm lộ trình tăng 3 tháng theo luật).
II. Các hình thức đóng để đủ điều kiện nhận lương hưu
- Đóng tiếp BHXH tự nguyện với người lao động chấm dứt đóng BHXH bắt buộc còn thiếu dưới 6 tháng để hưởng lương hưu.
- Người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thiếu tối đa 10 năm (120 tháng) đóng BHXH được đóng một lần cho số năm còn thiếu này. Nếu thiếu quá 10 năm, tiếp tục đóng theo các phương thức thông thường cho đến khi chỉ còn thiếu tối đa 10 năm mới được đóng một lần.
- Trường hợp đã đăng ký phương thức đóng nhưng chậm nộp thì được phép đóng bù, mức đóng tính theo thu nhập và tỷ lệ % tại thời điểm đóng, không cộng lãi suất.
III. Mức đóng và phương thức đóng BHXH tự nguyện
- Mức đóng hàng tháng bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Mức thu nhập lựa chọn: thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn (hiện là 1.500.000 đồng/tháng), cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
- Các phương thức đóng: hàng tháng, 3 tháng/lần, 6 tháng/lần, 12 tháng/lần, hoặc một lần cho nhiều năm về sau (tối đa 5 năm/lần); đóng một lần cho tối đa 10 năm còn thiếu khi đủ tuổi nghỉ hưu.
IV. Hỗ trợ của Nhà nước và quyền lợi khi tham gia
- Nhà nước hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện:
- 30% cho hộ nghèo,
- 25% cho hộ cận nghèo,
- 10% cho các đối tượng khác.
- Thời gian hỗ trợ tối đa 10 năm.
- Khi đủ điều kiện nhận lương hưu sẽ được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, hưởng chế độ tử tuất (ttrợ cấp mai táng khi đã đóng từ đủ 60 tháng BHXH trở lên hoặc đang hưởng lương hưu, mức hưởng bằng 10 lần mức tham chiếu) và quyền lợi khác theo quy định.
Lưu ý quan trọng
- Tất cả các quy định và lộ trình trên áp dụng từ 01/7/2025 (Theo Luật BHXH 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025); nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết sẽ được ban hành trong năm 2025).
- Đóng bù cho các tháng chậm đóng chỉ áp dụng khi đã đăng ký phương thức đóng nhưng tạm dừng do quá hạn, không áp dụng cho trường hợp chưa đăng ký hoặc chưa từng đóng.
- Khi tiếp tục đóng sau khi tạm dừng phải đăng ký lại mức thu nhập và phương thức với cơ quan BHXH.
