Lao động sáng tạo (freelancer) có thể tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc hoặc tự nguyện tùy hợp đồng lao động và thực tế quan hệ công việc. Dưới đây là chi tiết quyền lợi BHXH dành cho freelancer.
I. Bảo hiểm xã hội bắt buộc cho freelancer
Từ 01/7/2025, freelancer có thu nhập thường xuyên phải tham gia BHXH bắt buộc, không phụ thuộc vào việc có hợp đồng lao động hay không. Quy định này cũng áp dụng với trường hợp hợp đồng hoặc thỏa thuận có tên gọi khác nhưng thể hiện việc làm có trả công, tiền lương, cùng sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động.
- Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh được thỏa thuận trong hợp đồng lao động; các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt mà mức lương chưa bao gồm hoặc tính chưa đầy đủ; các khoản bổ sung khác được thỏa thuận và trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
- Các khoản không tính vào tiền lương đóng BHXH: Bao gồm khoản phụ cấp lương biến động theo năng suất, quá trình làm việc, chất lượng thực hiện công việc; thưởng; tiền ăn giữa ca; hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, tiền nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ; các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác biến động.
II. Trường hợp freelancer có nhiều hợp đồng lao động
- Nếu freelancer có từ 02 hợp đồng lao động trở lên và đã đóng BHXH, BHYT, BHTN tại 01 hợp đồng, các hợp đồng lao động còn lại chỉ đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
- Với các hợp đồng lao động còn lại, người sử dụng lao động chỉ phải đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; không phải chi trả thêm phần tương đương BHXH, BHYT, BHTN.
III. Bảo hiểm xã hội tự nguyện cho freelancer
- Freelancer không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc có thể tham gia BHXH tự nguyện với phương thức đóng linh hoạt theo quy định của pháp luật hiện hành.
- BHXH tự nguyện chỉ có 2 chế độ là hưu trí và tử tuất, người tham gia được chọn phương thức đóng linh hoạt.
Lưu ý quan trọng
- Việc freelancer có thuộc diện BHXH bắt buộc hay không phụ thuộc vào bản chất thực tế mối quan hệ và công việc, không phụ thuộc vào tên gọi của hợp đồng.
- Nếu freelancer đã tham gia BHXH bắt buộc ở đơn vị khác, công ty mới không phải đóng BHXH bắt buộc nhưng vẫn phải đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định.
