Có, người tham gia BHXH tự nguyện (bao gồm cả lao động nữ sinh con và lao động nam có vợ sinh con) được hưởng trợ cấp thai sản một lần nếu sinh con từ ngày 01/7/2025 và đã đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
I. Đối tượng và điều kiện được hưởng trợ cấp thai sản
- Lao động nữ tham gia BHXH tự nguyện sinh con từ ngày 01/7/2025 trở đi.
- Lao động nam tham gia BHXH tự nguyện có vợ sinh con từ ngày 01/7/2025 trở đi.
- Trường hợp chỉ có mẹ tham gia BHXH tự nguyện mà mẹ chết sau khi sinh con thì cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được hưởng trợ cấp thai sản một lần thay cho mẹ.
- Có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
II. Mức trợ cấp thai sản và chính sách hỗ trợ bổ sung
- Mức trợ cấp thai sản hưởng một lần cho mỗi con được xác định theo quy định của Luật BHXH 2024 và văn bản hướng dẫn; hiện nay tương đương 2.000.000 đồng cho mỗi con, có thể được điều chỉnh khi mức tham chiếu thay đổi theo quy định của Chính phủ.
- Trợ cấp được áp dụng cho các trường hợp: sinh con; thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung; thai chết trong khi chuyển dạ, nếu đáp ứng đủ điều kiện thời gian đóng.
- Lao động nữ là người dân tộc thiểu số hoặc lao động nữ là người dân tộc Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo có thể được hưởng thêm chính sách hỗ trợ khác theo các chương trình, chính sách riêng của Nhà nước (nếu đáp ứng điều kiện của từng chính sách).
III. Quy định về việc hưởng trợ cấp trong các trường hợp đặc thù
- Cả cha và mẹ cùng tham gia BHXH tự nguyện và cùng đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản một lần thì chỉ cha hoặc mẹ được lựa chọn một người để nhận trợ cấp cho mỗi con.
- Người lao động vừa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện, vừa đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc thì chỉ được hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc.
- Trường hợp vợ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc và chồng đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện thì cả hai đều được hưởng quyền lợi theo từng loại hình BHXH tương ứng, vì đây là hai chế độ từ hai quỹ khác nhau.
IV. Hồ sơ và thủ tục hưởng trợ cấp
- Hồ sơ, trình tự, thủ tục, thời hạn nộp hồ sơ và thời hạn giải quyết trợ cấp thai sản một lần đối với người tham gia BHXH tự nguyện được thực hiện theo hướng dẫn chi tiết của cơ quan BHXH Việt Nam và các văn bản dưới luật có liên quan.
- Người lao động nên liên hệ cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc tra cứu trên cổng thông tin điện tử của BHXH Việt Nam để cập nhật mẫu biểu, giấy tờ cần nộp và thời hạn giải quyết mới nhất.
Ví dụ thực tế
- Ví dụ 1: Chị A tham gia BHXH tự nguyện đủ 07 tháng trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con vào tháng 8/2025; do đáp ứng điều kiện thời gian đóng và sinh con sau ngày 01/7/2025, chị được hưởng trợ cấp thai sản một lần tương đương 2.000.000 đồng cho mỗi con.
- Ví dụ 2: Ông B tham gia BHXH tự nguyện đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi vợ sinh con vào tháng 9/2025; vợ ông không tham gia BHXH, nên ông được hưởng trợ cấp thai sản một lần tương đương 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra.
Lưu ý quan trọng
- Chính sách trợ cấp thai sản một lần đối với người tham gia BHXH tự nguyện chỉ áp dụng cho trường hợp sinh con (hoặc các trường hợp thai chết lưu, thai chết khi chuyển dạ được quy định cụ thể) từ ngày 01/7/2025 trở đi.
- Người lao động phải bảo đảm điều kiện đã đóng BHXH đủ 06 tháng trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con; nếu không đáp ứng, sẽ không được hưởng trợ cấp thai sản một lần theo diện BHXH tự nguyện.
- Nếu cả vợ và chồng đều tham gia BHXH tự nguyện và cùng đủ điều kiện thì chỉ lựa chọn một người để nhận trợ cấp thai sản một lần cho mỗi con nhằm tránh hưởng trùng trong cùng một chế độ.
- Trường hợp vợ hưởng chế độ thai sản từ BHXH bắt buộc và chồng hưởng trợ cấp thai sản từ BHXH tự nguyện thì cả hai đều có thể đồng thời nhận, do hai chế độ này thuộc hai quỹ và cơ chế khác nhau.
- Mức trợ cấp có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ căn cứ vào điều kiện kinh tế – xã hội và khả năng ngân sách; người lao động nên cập nhật thông tin mới nhất từ cơ quan BHXH và văn bản pháp luật hiện hành.
