Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được cộng dồn thời gian tham gia BHXH tại nước ngoài với thời gian đóng tại Việt Nam để xét điều kiện hưởng lương hưu, nhưng chỉ áp dụng khi hai quốc gia đã ký Hiệp định song phương về Bảo hiểm xã hội.
I. Điều kiện và nguyên tắc cộng dồn thời gian BHXH
- Điều kiện tiên quyết: Giữa Việt Nam và quốc gia tiếp nhận lao động phải có Hiệp định song phương về BHXH đang có hiệu lực.
- Hiện trạng áp dụng: Tính đến năm 2025, Việt Nam mới chỉ ký và thực hiện Hiệp định BHXH với Hàn Quốc (hiệu lực từ 01/01/2024). Các quốc gia khác đang trong quá trình đàm phán.
- Nguyên tắc cộng dồn: Tổng thời gian đóng BHXH ở cả hai nước (liên tục hoặc ngắt quãng) sẽ được tính gộp lại để xét điều kiện hưởng chế độ hưu trí.
II. Điều kiện hưởng và cách tính lương hưu (từ 01/07/2025)
- Thời gian đóng tối thiểu: Người lao động cần có tổng thời gian đóng BHXH (đã cộng dồn ở cả hai nước) từ đủ 15 năm trở lên để đủ điều kiện nhận lương hưu.
- Nguyên tắc chi trả: Quỹ BHXH của quốc gia nào sẽ chi trả cho thời gian đóng tại quốc gia đó. Mức hưởng từ phía Việt Nam được tính dựa trên mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH tại Việt Nam.
- Tỷ lệ hưởng: Nếu thời gian đóng tại Việt Nam dưới 15 năm (nhưng tổng thời gian cộng dồn đủ điều kiện), mỗi năm đóng tại Việt Nam được tính bằng 2,25% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng.
III. Phương thức đóng BHXH cho người đi xuất khẩu lao động
- Mức đóng: Hàng tháng đóng 22% mức tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Linh hoạt phương thức đóng: Có thể chọn đóng 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng một lần hoặc đóng trước một lần cho toàn bộ thời gian ghi trong hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
- Tránh đóng trùng: Theo Hiệp định (ví dụ với Hàn Quốc), nếu đã đóng BHXH bắt buộc tại nước này thì sẽ được miễn đóng BHXH tương ứng tại nước kia, tránh việc phải đóng hai lần cho cùng một khoảng thời gian.
Ví dụ thực tế
Ông A có 10 năm đóng BHXH tại Việt Nam và 10 năm làm việc có đóng BHXH tại Hàn Quốc:
- Xét điều kiện: Tổng thời gian là 20 năm (>15 năm) => Đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Mức hưởng từ Việt Nam: 10 năm x 2,25% = 22,5% mức bình quân lương tháng đóng BHXH tại Việt Nam.
- Mức hưởng từ Hàn Quốc: Tính theo quy định của pháp luật Hàn Quốc cho 10 năm đóng tại đó.
Lưu ý quan trọng
- Nếu làm việc tại quốc gia chưa có Hiệp định BHXH với Việt Nam, thời gian làm việc ở nước ngoài không được cộng dồn để tính lương hưu.
- Người lao động cần giữ đầy đủ giấy tờ, xác nhận đóng BHXH ở nước ngoài để làm thủ tục xét hưởng khi về nước.
