Thực tập sinh không thuộc đối tượng bắt buộc tham gia BHXH, trừ khi có ký kết hợp đồng lao động với doanh nghiệp theo quy định pháp luật mới.
I. Cơ sở pháp lý
Việc tham gia BHXH của thực tập sinh được xác định theo các văn bản pháp luật liên quan.
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024: Có hiệu lực từ 01/07/2025, quy định các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Nghị định 158/2025/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết về các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo luật mới.
- Bộ luật Lao động 2019: Quy định về quan hệ lao động và các loại hợp đồng lao động, không định nghĩa về “hợp đồng thực tập”.
- Luật Giáo dục 2019: Xác định thực tập là một hoạt động giáo dục thuộc chương trình đào tạo, không phải là quan hệ lao động.
II. Điều kiện tham gia BHXH đối với thực tập sinh
1. Trường hợp không bắt buộc tham gia BHXH
- Thực tập sinh tham gia chương trình thực tập là một phần của chương trình đào tạo do cơ sở giáo dục tổ chức.
- Không ký kết hợp đồng lao động với đơn vị tiếp nhận thực tập.
- Khoản hỗ trợ nhận được từ doanh nghiệp là trợ cấp, phụ cấp (ví dụ: hỗ trợ đi lại, ăn trưa) và không được xác định là tiền lương theo hợp đồng lao động.
2. Trường hợp bắt buộc tham gia BHXH
- Thực tập sinh và doanh nghiệp ký kết hợp đồng lao động (có thời hạn hoặc không xác định thời hạn) theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
- Khi đó, mối quan hệ giữa hai bên được xem là quan hệ lao động và thực tập sinh trở thành người lao động, thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo Luật BHXH 2024.
Lưu ý quan trọng
- Doanh nghiệp có thể tự nguyện đóng BHXH: Dù không bắt buộc, doanh nghiệp và thực tập sinh có thể thỏa thuận về việc đóng BHXH tự nguyện.
- Phân biệt với người lao động được cử đi thực tập: Quy định về việc người lao động được cử đi học, thực tập mà vẫn hưởng lương thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc áp dụng cho người đã có quan hệ lao động, không phải là sinh viên thực tập thông thường.
Ví dụ minh họa
- Trường hợp 1: Sinh viên A thực tập tại công ty B trong 3 tháng theo giấy giới thiệu của trường đại học và nhận trợ cấp 2 triệu đồng/tháng. → Không bắt buộc đóng BHXH.
- Trường hợp 2: Công ty C ký hợp đồng lao động 6 tháng với sinh viên D sau kỳ thực tập, với chức danh “Nhân viên tập sự” và trả lương theo thỏa thuận. → Bắt buộc đóng BHXH.