Câu trả lời là có, tuy nhiên nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ phụ thuộc vào thời hạn hợp đồng và quốc tịch của người lao động. Dưới đây là quy định chuẩn hóa theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và các văn bản pháp luật có hiệu lực từ 01/7/2025.
I. Quy định đối với người lao động Việt Nam
- Đối tượng bắt buộc: Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên (kể cả hợp đồng thử việc hoặc thỏa thuận tên gọi khác nhưng có bản chất làm công ăn lương).
- Lao động không trọn thời gian (Part-time): Bắt buộc đóng BHXH nếu tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tham chiếu (khái niệm thay thế cho mức lương cơ sở cũ).
- Tỷ lệ đóng cho hợp đồng ngắn hạn (từ 1 đến dưới 3 tháng):
- Phải đóng: BHXH 25% (gồm 8% NLĐ đóng + 17% Doanh nghiệp đóng vào các quỹ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản) và Bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp (0,5% do Doanh nghiệp đóng).
- Không phải đóng: Bảo hiểm thất nghiệp (chỉ áp dụng cho hợp đồng từ 3 tháng trở lên).
- Lưu ý về BHYT: Theo quy định hiện hành, hợp đồng từ đủ 3 tháng mới bắt buộc đóng BHYT. Đối với hợp đồng từ 1 đến dưới 3 tháng, doanh nghiệp cần cập nhật theo Luật BHYT sửa đổi (nếu có hiệu lực cùng thời điểm) để thực hiện đúng nghĩa vụ.
II. Quy định đối với người lao động nước ngoài
- Điều kiện bắt buộc: Ký hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam.
- Các trường hợp miễn đóng BHXH:
- Di chuyển nội bộ trong doanh nghiệp.
- Đã đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm ký kết hợp đồng.
- Theo quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
III. Những thay đổi quan trọng từ 01/7/2025
- Giảm điều kiện hưởng lương hưu: Thời gian đóng BHXH tối thiểu giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm.
- Hạn chế rút BHXH một lần: Người bắt đầu tham gia BHXH từ 01/7/2025 sẽ không được rút BHXH một lần (trừ các trường hợp đặc biệt như ra nước ngoài định cư, mắc bệnh hiểm nghèo…).
- Mở rộng đối tượng: Bổ sung chủ hộ kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương vào diện đóng BHXH bắt buộc.
Ví dụ thực tế
- Trường hợp 1: Doanh nghiệp ký hợp đồng 02 tháng với lao động Việt Nam → Phải đóng BHXH (Tổng tỷ lệ 25,5% bao gồm cả BHTNLĐ-BNN), nhưng không đóng Bảo hiểm thất nghiệp.
- Trường hợp 2: Doanh nghiệp ký hợp đồng 06 tháng với chuyên gia nước ngoài → Không phải đóng BHXH (do thời hạn dưới 12 tháng).
Lưu ý quan trọng
- Về Bảo hiểm thất nghiệp: Hợp đồng từ đủ 03 tháng trở lên mới phát sinh nghĩa vụ đóng BHTN.
- Tránh nhầm lẫn: Hợp đồng lao động dưới 1 tháng không phải đóng BHXH bắt buộc.
- Doanh nghiệp cần phân loại chính xác thời hạn hợp đồng để trích nộp đúng tỷ lệ các quỹ thành phần, tránh bị truy thu và phạt hành chính.
