Khi cá nhân có cả thu nhập miễn thuế và thu nhập chịu thuế, cần tách riêng các khoản khi tính thuế thu nhập cá nhân để đảm bảo chính xác, đúng quy định.
I. Nguyên tắc xử lý
- Thu nhập miễn thuế và chịu thuế được tách biệt, xử lý độc lập khi tính thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập miễn thuế không tính vào cơ sở tính thuế TNCN, nhưng với một số khoản, cá nhân vẫn phải khai tại cơ quan thuế để được áp dụng miễn thuế theo đúng thủ tục.
- Chỉ các khoản chịu thuế mới được tính vào cơ sở tính thuế thu nhập cá nhân sau khi trừ các khoản giảm trừ hợp lệ.
II. Các bước thực hiện tách biệt thu nhập miễn thuế và chịu thuế
- Xác định và phân loại từng khoản thu nhập theo danh mục quy định.
- Tách biệt rõ ràng các khoản miễn thuế và khoản chịu thuế trên tờ khai thuế TNCN.
- Tính thuế chỉ trên phần thu nhập chịu thuế:
- Công thức: Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ theo quy định.
- Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập – Các khoản được miễn thuế.
III. Các khoản thu nhập được miễn thuế
- Thu nhập từ lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, lãi hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
- Thu nhập từ kiều hối.
- Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản, làm muối.
- Phần thu nhập trả thêm do làm thêm giờ, làm ban đêm (phần chênh lệch so với làm việc bình thường) được miễn thuế.
- Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản giữa người thân trong gia đình.
- Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở duy nhất.
- Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là quyền sử dụng đất được Nhà nước giao không phải trả tiền.
- Thu nhập từ thừa kế, quà tặng giữa người thân.
- Học bổng, trợ cấp theo quy định.
Ví dụ thực tế
Anh A trong tháng 9/2025 có:
- Tiền lương từ công ty: 20 triệu đồng (chịu thuế TNCN).
- Thu nhập từ chuyển nhượng nhà cho vợ: 500 triệu đồng (miễn thuế).
- Lãi tiền gửi ngân hàng: 2 triệu đồng (miễn thuế).
Chỉ tính thuế thu nhập cá nhân trên khoản 20 triệu đồng tiền lương. Các khoản thu nhập miễn thuế (500 triệu + 2 triệu) không tính vào cơ sở chịu thuế, không phải kê khai nộp thuế TNCN. Trường hợp này dù được miễn thuế vẫn phải khai hồ sơ miễn thuế tại cơ quan thuế khi làm thủ tục chuyển nhượng.
Lưu ý quan trọng
- Việc xác định đúng, đủ loại thu nhập thuộc diện miễn thuế là then chốt, cần đối chiếu cụ thể với danh mục các khoản quy định.
- Các khoản thu nhập miễn thuế và chịu thuế xử lý hoàn toàn độc lập; thu nhập miễn thuế tuyệt đối không ảnh hưởng đến thu nhập chịu thuế.
- Đối với cá nhân có thu nhập từ nhiều nguồn, nguyên tắc tách biệt vẫn được áp dụng cho từng loại thu nhập.
