Không phải tất cả mọi người đều bắt buộc tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) từ ngày 01/07/2025. Chỉ những nhóm đối tượng cụ thể mới phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
I. Các nhóm đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc từ 01/07/2025
- Nhóm đối tượng đã áp dụng từ trước:
- Người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.
- Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
- Cán bộ, công chức, viên chức.
- Công nhân và viên chức quốc phòng, công an nhân dân; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân.
- Hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ công an nhân dân.
- Học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí.
- Nhóm đối tượng được mở rộng hoặc có quy định chi tiết hơn từ 01/07/2025:
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh: Áp dụng từ 01/07/2025 đối với hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai, và từ 01/07/2029 đối với các hộ kinh doanh khác.
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố: Được hưởng đầy đủ các chế độ BHXH bắt buộc (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất).
- Người lao động làm việc không trọn thời gian: Với điều kiện có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.
- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương.
- Lực lượng dân quân thường trực.
- Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên (không yêu cầu giấy phép lao động làm điều kiện tham gia).
II. Các đối tượng không bắt buộc tham gia BHXH
- Người lao động tự do không thuộc các nhóm đối tượng nêu trên.
- Người làm việc theo thỏa thuận miệng, không có hợp đồng lao động chính thức.
- Người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn dưới 01 tháng.
- Tuy nhiên, các đối tượng này (công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên) có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để hưởng chế độ hưu trí, tử tuất và đặc biệt, từ 01/07/2025, sẽ được hưởng thêm chế độ trợ cấp thai sản.
III. Mức đóng BHXH bắt buộc và căn cứ đóng từ 01/07/2025
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc là tiền lương tháng theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động. Mức đóng không được thấp hơn mức tham chiếu và không cao hơn 20 lần mức tham chiếu do Chính phủ quyết định.
- Đối với người lao động Việt Nam (Tổng mức đóng BHXH: 25%):
- Người lao động đóng 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Người sử dụng lao động đóng 17% vào quỹ BHXH (14% hưu trí-tử tuất, 3% ốm đau-thai sản, 0,5% tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp).
- Lưu ý: Ngoài BHXH, người lao động còn đóng 1,5% BHYT, 1% BHTN; Người sử dụng lao động đóng 3% BHYT, 1% BHTN.
- Đối với người lao động nước ngoài (Tổng mức đóng BHXH: 25%):
- Người lao động đóng 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Người sử dụng lao động đóng 17% (bao gồm 14% vào quỹ hưu trí-tử tuất và 3% vào quỹ ốm đau-thai sản; riêng quỹ 0,5% tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp đóng theo quy định riêng của Chính phủ).
Ví dụ thực tế
- Một người bán hàng online tự do không có hợp đồng lao động sẽ không bắt buộc tham gia BHXH.
- Tuy nhiên, nếu người này đăng ký hộ kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai thì từ 01/07/2025 sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
- Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu: Từ 01/07/2025, người lao động chỉ cần đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên (thay vì 20 năm như trước) đã có thể đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Chủ hộ kinh doanh lần đầu tham gia BHXH bắt buộc: Đây là quy định mới áp dụng theo lộ trình (01/7/2025 cho hộ kê khai, 01/7/2029 cho hộ khác), các hộ kinh doanh cần lưu ý để thực hiện đúng nghĩa vụ.
- Bổ sung chế độ thai sản cho BHXH tự nguyện: Người lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng trợ cấp thai sản, tăng tính hấp dẫn và đảm bảo an sinh tốt hơn.
