Doanh nghiệp không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào khi mua hàng hóa, dịch vụ từ nhà cung cấp thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Về nguyên tắc, số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ này sẽ được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN hoặc tính vào nguyên giá tài sản cố định, trừ một số trường hợp ngoại lệ và điều kiện cụ thể dưới đây.
I. Nguyên tắc xử lý thuế GTGT đầu vào với hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT
- Không khấu trừ thuế GTGT đầu vào: Nếu hàng hóa, dịch vụ mua vào thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT (ví dụ: sản phẩm nông nghiệp chưa qua chế biến, dịch vụ y tế, giáo dục, phần mềm máy tính…). Lý do: Bản thân các hàng hóa này không có thuế GTGT đầu ra nên không có cơ sở để khấu trừ đầu vào.
- Hạch toán chi phí: Số thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc tính vào nguyên giá của tài sản cố định.
Lưu ý đặc biệt: Số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên nếu không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì KHÔNG được tính vào chi phí được trừ và cũng KHÔNG được khấu trừ thuế.
II. Trường hợp ngoại lệ được khấu trừ thuế GTGT đầu vào
- Viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại: Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ mua vào để sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ dùng cho viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại cho tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế được khấu trừ toàn bộ.
- Hoạt động dầu khí: Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò, phát triển mỏ dầu khí đến ngày khai thác đầu tiên hoặc ngày sản xuất đầu tiên được khấu trừ toàn bộ.
- Xuất khẩu: Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu (chịu thuế 0%) được khấu trừ thuế GTGT đầu vào nếu đáp ứng đủ các điều kiện về hợp đồng, tờ khai hải quan, chứng từ thanh toán qua ngân hàng và hóa đơn thương mại.
III. Điều kiện để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào (Cập nhật mới nhất)
- Hóa đơn, chứng từ hợp pháp: Có hóa đơn GTGT hợp pháp hoặc chứng từ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu, hoặc chứng từ nộp thuế thay cho phía nước ngoài.
- Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt: Bắt buộc đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào (bao gồm cả hàng nhập khẩu) có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (bao gồm cả thuế GTGT).
Lưu ý: Ngưỡng này đã giảm mạnh từ 20 triệu đồng xuống còn 05 triệu đồng theo quy định mới (Nghị định 181/2025/NĐ-CP) có hiệu lực từ 01/07/2025. - Hạch toán riêng: Doanh nghiệp phải hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và không được khấu trừ. Trường hợp không hạch toán riêng được thì phải phân bổ theo tỷ lệ doanh thu.
Ví dụ thực tế
- Ví dụ 1 (Không được khấu trừ): Công ty A (sản xuất phần mềm – không chịu thuế) mua máy tính trị giá 33 triệu đồng (đã gồm VAT) phục vụ bộ phận lập trình.
Xử lý: Thuế GTGT đầu vào của máy tính (3 triệu đồng) không được khấu trừ. Toàn bộ 33 triệu đồng được ghi nhận vào nguyên giá tài sản cố định (nếu có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt). - Ví dụ 2 (Phân bổ): Công ty B vừa kinh doanh xe máy (chịu thuế) vừa dạy nghề sửa chữa xe (không chịu thuế). Công ty mua văn phòng phẩm dùng chung trị giá 6.6 triệu đồng (đã gồm VAT), thanh toán bằng tiền mặt.
Xử lý: Do hóa đơn > 5 triệu đồng mà thanh toán bằng tiền mặt => Toàn bộ thuế GTGT đầu vào bị loại (không được khấu trừ, không được tính vào chi phí). Nếu thanh toán chuyển khoản, thuế đầu vào sẽ được phân bổ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế/tổng doanh thu.
Lưu ý quan trọng
- Quy định chuyển tiếp: Đối với hàng hóa, dịch vụ chuyển từ đối tượng không chịu thuế sang chịu thuế GTGT theo lộ trình mới, doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT đầu vào phát sinh kể từ thời điểm chuyển đổi (thường là từ 01/07/2025).
- Cấm khấu trừ: Tuyệt đối không khấu trừ thuế đối với các hóa đơn bất hợp pháp, hóa đơn của doanh nghiệp đã bỏ trốn, ngừng hoạt động, hoặc hóa đơn lập khống.
- Tài sản cố định đặc thù: Ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống (trừ kinh doanh vận tải/du lịch) có giá trị vượt 1.6 tỷ đồng thì chỉ được khấu trừ phần thuế GTGT tương ứng với 1.6 tỷ đồng; phần vượt trội không được khấu trừ và không được tính vào nguyên giá (quy định này có thể thay đổi tùy thời điểm, cần cập nhật liên tục).
