Các khoản được trừ khi tính thuế TNCN năm 2026: Hướng dẫn đầy đủ theo Luật mới

Nhóm 1: Bất động sản và đất đai (Khoản 1-5)

• Chuyển nhượng, thừa kế, quà tặng bất động sản trong gia đình: Giữa vợ–chồng, cha mẹ–con, cha mẹ nuôi–con nuôi, cha mẹ chồng–con dâu, cha mẹ vợ–con rể, ông bà–cháu, anh chị em ruột.
• Chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất: Cá nhân chỉ có 1 nhà ở/1 quyền sử dụng đất ở duy nhất tại Việt Nam.
• Quyền sử dụng đất được Nhà nước giao: Thu nhập từ giá trị này không bị thuế (dù có thu tiền hay không).
• Sản xuất nông–lâm–ngư nghiệp của hộ gia đình, cá nhân:
  • Trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng–đánh bắt thủy sản (chưa chế biến hoặc chỉ sơ chế).
  • Sản xuất muối.
  • Lợi tức cổ phần từ hợp tác xã nông nghiệp, mô hình “Cánh đồng lớn”.
  • Trồng rừng sản xuất, nuôi trồng thủy sản.
• Chuyển đổi đất nông nghiệp: Hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao để sản xuất.

Nhóm 2: Thu nhập tài chính (Khoản 6-7)

• Lãi tiền gửi, trái phiếu Chính phủ, bảo hiểm:
  • Lãi trái phiếu Chính phủ và trái phiếu chính quyền địa phương.
  • Lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng.
  • Lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
• Kiều hối: Toàn bộ tiền gửi từ nước ngoài về.

Nhóm 3: Thu nhập từ lao động (Khoản 8-9)

• Tiền làm thêm, ban đêm, ngày phép:
  • Tiền làm việc ban đêm, làm thêm giờ (phần trả cao hơn mức lương ngày bình thường).
  • Tiền lương ngày không nghỉ phép theo pháp luật.
• Lương hưu, quỹ hưu trí:
  • Lương hưu do Quỹ BHXH chi trả.
  • Thu nhập từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và quỹ hưu trí tự nguyện.

Nhóm 4: Giáo dục, bảo hiểm, bồi thường (Khoản 10-13)

• Học bổng: Từ ngân sách Nhà nước hoặc từ các tổ chức trong–ngoài nước theo chương trình khuyến học.
• Bảo hiểm và bồi thường:
  • Bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ.
  • Tiền bồi thường tai nạn lao động.
  • Bồi thường Nhà nước và các khoản bồi thường khác theo pháp luật.
• Quỹ từ thiện, nhân đạo: Thu nhập từ tổ chức, quỹ từ thiện được Nhà nước cho phép/công nhận.
• Viện trợ nước ngoài: Thu nhập từ nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích từ thiện, nhân đạo được cơ quan Nhà nước phê duyệt.

Nhóm 5: Lao động quốc tế (Khoản 14-15)

• Thuyền viên Việt Nam làm hãng tàu nước ngoài: Tiền lương từ hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế.
• Hoạt động khai thác thủy sản xa bờ: Thu nhập từ cung cấp hàng hoá, dịch vụ phục vụ hoạt động này.

Nhóm 6: Khoa học, công nghệ, đầu tư (Khoản 16-19)

• Tài sản xanh, giảm phát thải: Chuyển nhượng lần đầu giảm phát thải CO2, tín chỉ carbon; Lãi và chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh.
• Tiền lương từ nhiệm vụ KHCN: Thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
• Quyền tác giả từ KHCN thương mại hóa: Khi kết quả nhiệm vụ được thương mại hóa.
• Đầu tư mạo hiểm, khởi nghiệp:
  • Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo.
  • Sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp.
  • Nhà đầu tư góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm.

Nhóm 7: Chuyên gia nước ngoài, quốc tế (Khoản 20)

• Lương chuyên gia nước ngoài, ODA, Liên Hợp Quốc:
  • Tiền lương chuyên gia nước ngoài tại chương trình/dự án ODA không hoàn lại hoặc dự án phi chính phủ.
  • Cán bộ Việt Nam tại cơ quan đại diện tổ chức quốc tế.
  • Nhân viên Liên Hợp Quốc, gìn giữ hòa bình.

Nhóm 8: Doanh nghiệp tư nhân (Khoản 21)

• Thu nhập sau nộp thuế doanh nghiệp (TNDN): Lợi nhuận còn lại của Chủ doanh nghiệp tư nhân và Chủ công ty TNHH 1 thành viên sau khi đã hoàn tất nghĩa vụ thuế TNDN.

VI. Các khoản giảm trừ khác theo luật mới (đang dự thảo và chưa được công bố)

Điều 11 Luật TNCN 2025 lần đầu tiên đưa vào các khoản giảm trừ mới, tuy nhiên mức độ chi tiết cần chờ văn bản hướng dẫn từ Chính phủ.

1. Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học

Các khoản đóng góp vào tổ chức chăm sóc trẻ em khó khăn, người khuyết tật, người già không nơi nương tựa, hoặc các quỹ từ thiện, khuyến học được Nhà nước công nhận sẽ được trừ khỏi thu nhập tính thuế. Điều kiện là phải có chứng từ, hóa đơn hợp lệ.

2. Chi phí y tế và giáo dục – đào tạo

• Đây là điểm mới đột phá, cho phép người nộp thuế được giảm trừ chi phí khám chữa bệnh và chi phí giáo dục (học phí) cho bản thân và người phụ thuộc.
• Lưu ý quan trọng: Hiện tại, mức giảm trừ cụ thể, điều kiện và danh mục chi phí được chấp nhận chưa được công bố. Chính phủ sẽ ban hành Nghị định hoặc Thông tư hướng dẫn chi tiết trong thời gian tới. Bạn cần có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp để được áp dụng khi quy định có hiệu lực.

VII. Các khoản thu nhập không tính vào thu nhập chịu thuế

Bên cạnh các khoản miễn thuế, một số khoản phụ cấp, trợ cấp đặc thù sau đây cũng không được tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của bạn:

• Phụ cấp ưu đãi cho người có công với cách mạng.
• Phụ cấp quốc phòng, an ninh.
• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với những ngành nghề, công việc có yếu tố độc hại.
• Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định của pháp luật.
• Các khoản trợ cấp từ BHXH: trợ cấp khó khăn đột xuất, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp thai sản, trợ cấp thôi việc, mất việc làm.
• Trợ cấp bảo trợ xã hội và các khoản phụ cấp, trợ cấp khác do Chính phủ quy định.

VIII. Ví dụ tính toán thuế TNCN 2026 chi tiết

1. Ví dụ 1: Lương 25 triệu, có 1 người phụ thuộc

• Tiền lương: 25.000.000 đ
• Bảo hiểm bắt buộc (tạm tính 10.5%): 25.000.000 * 10.5% = 2.625.000 đ
• Số người phụ thuộc: 1 người

Tính toán:

1. Thu nhập chịu thuế = 25.000.000 – 2.625.000 = 22.375.000 đ
2. Giảm trừ gia cảnh = 15.500.000 (bản thân) + 6.200.000 (1 NPT) = 21.700.000 đ
3. Thu nhập tính thuế = 22.375.000 – 21.700.000 = 675.000 đ
4. Thuế TNCN phải nộp = 675.000 × 5% = 33.750 đ

2. Ví dụ 2: Lương 50 triệu, không người phụ thuộc

• Tiền lương: 50.000.000 đ
• Bảo hiểm bắt buộc (tạm tính 10.5%): 50.000.000 * 10.5% = 5.250.000 đ
• Số người phụ thuộc: 0

Tính toán:

1. Thu nhập chịu thuế = 50.000.000 – 5.250.000 = 44.750.000 đ
2. Giảm trừ gia cảnh = 15.500.000 đ
3. Thu nhập tính thuế = 44.750.000 – 15.500.000 = 29.250.000 đ
4. Tính thuế lũy tiến:
   • Bậc 1 (đến 10 triệu): 10.000.000 × 5% = 500.000 đ
   • Bậc 2 (phần còn lại: 19.250.000): 19.250.000 × 10% = 1.925.000 đ
5. Tổng thuế TNCN phải nộp = 500.000 + 1.925.000 = 2.425.000 đ

IX. So sánh các khoản được trừ và các khoản miễn thuế

Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai khái niệm này là rất quan trọng để áp dụng đúng:

X. Một số lưu ý quan trọng

1. Quy định áp dụng cho cá nhân cư trú: Các hướng dẫn trong bài viết này áp dụng cho cá nhân cư trú tại Việt Nam (có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc có nơi ở thường xuyên). Cá nhân không cư trú sẽ áp dụng thuế suất 20% trên tổng thu nhập và không được giảm trừ gia cảnh.
2. Theo dõi văn bản hướng dẫn: Các quy định về giảm trừ chi phí y tế, giáo dục cần được cập nhật thường xuyên từ các thông tư, nghị định của Chính phủ và Bộ Tài chính.
3. Quyết toán thuế cuối năm: Cuối năm (thường là tháng 3 năm sau), người nộp thuế cần thực hiện quyết toán thuế để xác định chính xác số thuế phải nộp. Nếu số thuế đã tạm khấu trừ hàng tháng cao hơn, bạn sẽ được hoàn lại; nếu thấp hơn, bạn cần nộp thêm.

XI. Tóm tắt các khoản được trừ khi tính thuế TNCN năm 2026

Luật Thuế TNCN 2025 đã mang lại những thay đổi tích cực, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân. Việc nắm vững các khoản được trừ khi tính thuế TNCN không chỉ giúp bạn thực hiện đúng nghĩa vụ với nhà nước mà còn tối ưu hóa được thu nhập của bản thân.

Những điểm cốt lõi cần nhớ bao gồm mức giảm trừ gia cảnh mới tăng 40% (15,5 triệu cho bản thân, 6,2 triệu cho người phụ thuộc), biểu thuế 5 bậc đơn giản hơn, danh sách 21 khoản miễn thuế rõ ràng và đặc biệt là quy định mới cho phép trừ chi phí y tế, giáo dục. Hãy luôn cập nhật các văn bản pháp lý liên quan để đảm bảo quyền lợi của mình.