Cập nhật danh sách ngành nghề yêu cầu giấy phép hành nghề 2024-2026 theo luật mới. Bao gồm y tế, xây dựng, kế toán, bất động sản và các quy định chuyển đổi quan trọng.

Tóm tắt các ý chính

  • Từ 01/01/2024, “Giấy phép hành nghề” (thời hạn 5 năm) chính thức thay thế “Chứng chỉ hành nghề” trong lĩnh vực y tế theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15.
  • Nhân sự y tế được hưởng lộ trình miễn kiểm tra đánh giá năng lực khi xin cấp phép, kéo dài đến hết năm 2026, 2027 hoặc 2028 tùy theo từng chức danh cụ thể.
  • Quy định siết chặt tiêu chuẩn: Y sỹ trình độ trung cấp được đào tạo sau ngày 31/12/2026 sẽ không được cấp giấy phép hành nghề với chức danh y sỹ.
  • Thay đổi lớn trong ngành xây dựng: Từ 01/07/2026, Luật Xây dựng mới chính thức bãi bỏ yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với chức danh Giám đốc quản lý dự án.
  • Tất cả chứng chỉ hành nghề đã được cấp trước 01/01/2024 vẫn có giá trị sử dụng và sẽ được chuyển đổi sang giấy phép hành nghề mới khi đến kỳ gia hạn.

Những điểm mới trong bản cập nhật này

  • Bãi bỏ hoàn toàn Nghị định 109/2016 và Thông tư 41/2011: Các văn bản pháp quy cũ về cấp chứng chỉ hành nghề y tế đã chính thức hết hiệu lực, mọi thủ tục từ 01/01/2024 đều tuân theo Luật 15/2023/QH15 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP.
  • Lần đầu tiên quy định lộ trình kiểm tra năng lực quốc gia: Việc tổ chức kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề y khoa do Hội đồng Y khoa Quốc gia chủ trì là một điểm mới hoàn toàn, nhằm chuẩn hóa chất lượng nhân lực y tế theo tiêu chuẩn chung, bắt đầu áp dụng từ năm 2027.
  • Thay đổi cốt lõi trong ngành xây dựng: Luật Xây dựng 2025 (hiệu lực 01/07/2026) chuyển trọng tâm quản lý từ chứng chỉ cá nhân (đối với Giám đốc dự án) sang đánh giá năng lực tổng thể của tổ chức và các cá nhân chủ chốt khác.

Kể từ ngày 01/01/2024, hệ thống pháp lý Việt Nam đã có những thay đổi mang tính bước ngoặt đối với các ngành nghề yêu cầu giấy phép hành nghề. Đáng chú ý nhất là Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 chính thức thay thế thuật ngữ “chứng chỉ hành nghề” bằng “giấy phép hành nghề” có thời hạn trong lĩnh vực y tế. Cùng với đó, Luật Xây dựng 135/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2026, sẽ bãi bỏ yêu cầu chứng chỉ đối với Giám đốc quản lý dự án.

Những cập nhật này tác động trực tiếp đến hàng triệu người lao động và doanh nghiệp. Trong bài viết này, Thuận Thiên sẽ tổng hợp và phân tích chi tiết danh sách ngành nghề yêu cầu giấy phép hành nghề, lộ trình chuyển đổi và các quy định mới nhất giai đoạn 2024-2026 để bạn có sự chuẩn bị tốt nhất.

Cơ sở pháp lý

I. Khái niệm và sự thay đổi từ chứng chỉ hành nghề sang giấy phép hành nghề

1. Giấy phép hành nghề là gì?

Giấy phép hành nghề là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân, xác nhận người đó đã đáp ứng đủ các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp để được phép hoạt động hợp pháp trong một lĩnh vực cụ thể. Đây là cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý thực hiện thanh tra, kiểm tra, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ.

2. Những thay đổi cốt lõi từ 01/01/2024

Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 đã tạo ra những thay đổi nền tảng:

  • Thay đổi tên gọi: Cụm từ “chứng chỉ hành nghề” được thay thế hoàn toàn bằng “giấy phép hành nghề” trong lĩnh vực y tế.
  • Quy định thời hạn: Giấy phép hành nghề có thời hạn hiệu lực 05 năm và phải được gia hạn định kỳ, khác với chứng chỉ cũ thường không có thời hạn.
  • Bãi bỏ quy định cũ: Toàn bộ Nghị định 109/2016/NĐ-CP và Thông tư 41/2011/TT-BYT không còn áp dụng cho các hồ sơ đề nghị cấp phép nộp từ ngày 01/01/2024.

II. Danh sách ngành nghề yêu cầu giấy phép hành nghề (Cập nhật 2024-2026)

1. Lĩnh vực Y tế (Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023)

Từ ngày 01/01/2024, các chức danh chuyên môn y tế sau đây BẮT BUỘC phải có giấy phép hành nghề:

Chức danh chuyên môn Yêu cầu Miễn kiểm tra năng lực đến hết ngày Ghi chú quan trọng
Bác sỹ Giấy phép hành nghề 31/12/2026 Từ 01/01/2027, bắt buộc phải qua kỳ kiểm tra đánh giá năng lực.
Y sỹ Giấy phép hành nghề 31/12/2027 Y sỹ trung cấp đào tạo SAU 31/12/2026 sẽ KHÔNG được cấp phép.
Điều dưỡng Giấy phép hành nghề 31/12/2027 Yêu cầu trình độ từ cao đẳng trở lên.
Hộ sinh Giấy phép hành nghề 31/12/2027 Yêu cầu trình độ từ cao đẳng trở lên.
Kỹ thuật y Giấy phép hành nghề 31/12/2028 Yêu cầu trình độ từ cao đẳng trở lên.
Dinh dưỡng lâm sàng Giấy phép hành nghề 31/12/2028 Chức danh mới, yêu cầu trình độ từ cao đẳng trở lên.
Cấp cứu viên ngoại viện Giấy phép hành nghề 31/12/2028 Chức danh mới, yêu cầu trình độ từ cao đẳng trở lên.
Tâm lý lâm sàng Giấy phép hành nghề 31/12/2028 Chức danh mới, yêu cầu trình độ từ đại học trở lên.
Lương y Giấy phép hành nghề Không áp dụng miễn Phải có giấy chứng nhận lương y.
Người có bài thuốc gia truyền Giấy phép hành nghề Không áp dụng miễn Phải có giấy chứng nhận bài thuốc gia truyền.

Lưu ý đặc biệt về Y sỹ trung cấp: Từ ngày 01/01/2027, người có bằng y sỹ trình độ trung cấp được cấp sau ngày 31/12/2026 sẽ KHÔNG được cấp giấy phép hành nghề với chức danh y sỹ. Tuy nhiên, những y sỹ trung cấp đã được cấp chứng chỉ/giấy phép trước thời điểm này vẫn được tiếp tục hành nghề bình thường mà không bắt buộc phải học nâng cao.

2. Lĩnh vực Xây dựng (Theo Luật Xây dựng 135/2025/QH15)

Luật Xây dựng mới có hiệu lực từ 01/07/2026 mang đến một thay đổi lớn nhưng vẫn duy trì yêu cầu chứng chỉ cho các vị trí chủ chốt.

Ngành nghề Chứng chỉ yêu cầu Ghi chú
Khảo sát xây dựng Chứng chỉ hành nghề khảo sát Vẫn bắt buộc theo quy định.
Thiết kế xây dựng công trình Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng Phân theo hạng I, II, III tùy quy mô dự án.
Giám sát thi công xây dựng Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng Phân theo hạng phù hợp với cấp công trình.
Định giá xây dựng Chứng chỉ hành nghề định giá Vẫn bắt buộc theo quy định.
Giám đốc quản lý dự án xây dựng Bỏ yêu cầu chứng chỉ hành nghề ❌ Quy định này được bãi bỏ hoàn toàn từ ngày 01/07/2026. Năng lực sẽ được đánh giá dựa trên kinh nghiệm và bằng cấp chuyên môn.

3. Lĩnh vực Tài chính – Kế toán

Ngành nghề/Dịch vụ Số lượng chứng chỉ tối thiểu Đơn vị cấp
Dịch vụ kế toán 02 chứng chỉ hành nghề kế toán Bộ Tài chính / Hội nghề nghiệp được ủy quyền
Dịch vụ kiểm toán 05 chứng chỉ hành nghề kiểm toán Bộ Tài chính / Hội nghề nghiệp được ủy quyền
Dịch vụ làm thủ tục về thuế 02 chứng chỉ hành nghề đại lý thuế Tổng cục Thuế
Dịch vụ thẩm định giá 03 chứng chỉ hành nghề thẩm định giá Bộ Tài chính

4. Lĩnh vực Bất động sản

Ngành nghề/Dịch vụ Số lượng chứng chỉ tối thiểu Đơn vị cấp
Dịch vụ môi giới bất động sản 01 chứng chỉ hành nghề môi giới BĐS Sở Xây dựng cấp tỉnh
Dịch vụ định giá bất động sản 02 chứng chỉ hành nghề định giá BĐS Sở Xây dựng cấp tỉnh
Dịch vụ sàn giao dịch bất động sản Phải có ít nhất 02 người có chứng chỉ môi giới Sở Xây dựng cấp tỉnh

5. Các lĩnh vực chuyên môn khác

  • Hành nghề luật sư: Yêu cầu Chứng chỉ hành nghề luật sư do Sở Tư pháp cấp.
  • Hành nghề dược: Yêu cầu Chứng chỉ hành nghề dược do Bộ Y tế/Sở Y tế cấp cho người chịu trách nhiệm chuyên môn.
  • Đại diện sở hữu công nghiệp: Yêu cầu 01 Chứng chỉ hành nghề do Bộ Khoa học & Công nghệ cấp.
  • Đấu giá tài sản: Yêu cầu 01 Chứng chỉ hành nghề đấu giá do Sở Tư pháp cấp.
  • Kinh doanh thuốc thú y, bảo vệ thực vật: Yêu cầu chứng chỉ hành nghề thú y/bảo vệ thực vật do cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp & PTNT cấp.
  • Thiết kế phương tiện vận tải: Yêu cầu 01 Chứng chỉ hành nghề thiết kế do Bộ Giao thông Vận tải cấp.

III. Quy định chuyển đổi từ chứng chỉ sang giấy phép hành nghề y tế

1. Giá trị của chứng chỉ hành nghề cấp trước 01/01/2024

Tất cả các chứng chỉ hành nghề được cấp trước ngày 01/01/2024 vẫn tiếp tục có giá trị sử dụng và được coi là tương đương với giấy phép hành nghề theo luật mới. Bạn không bắt buộc phải làm thủ tục chuyển đổi ngay lập tức.

2. Lộ trình chuyển đổi và gia hạn

Việc chuyển đổi sẽ diễn ra khi chứng chỉ hết hạn. Theo quy định, các chứng chỉ cũ sẽ được áp dụng thời hạn 05 năm kể từ ngày cấp để tính thời điểm gia hạn.

  • Ví dụ: Bác sĩ A được cấp chứng chỉ ngày 10/02/2022. Chứng chỉ này sẽ có hiệu lực đến 10/02/2027. Trước ngày 10/12/2026 (trước 60 ngày), bác sĩ A cần nộp hồ sơ gia hạn. Khi đó, chứng chỉ cũ sẽ được chuyển đổi thành giấy phép hành nghề mới.
  • Hồ sơ đã nộp trước 01/01/2024: Nếu bạn đã nộp hồ sơ trước ngày này nhưng chưa được cấp, hồ sơ sẽ được xử lý theo Luật cũ (Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2009). Tuy nhiên, chứng chỉ được cấp vẫn phải tuân thủ quy định gia hạn và chuyển đổi của Luật mới.

IV. Lịch trình kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề y tế

Luật mới quy định về việc kiểm tra năng lực trước khi cấp giấy phép, tuy nhiên có lộ trình miễn kiểm tra trong giai đoạn chuyển tiếp để giảm áp lực cho nhân viên y tế.

Chức danh chuyên môn Giai đoạn miễn kiểm tra Thời điểm bắt đầu kiểm tra
Bác sỹ Từ 01/01/2024 đến hết 31/12/2026 Từ 01/01/2027
Y sỹ, Điều dưỡng, Hộ sinh Từ 01/01/2024 đến hết 31/12/2027 Từ 01/01/2028
Kỹ thuật y, Dinh dưỡng lâm sàng, Cấp cứu viên ngoại viện, Tâm lý lâm sàng Từ 01/01/2024 đến hết 31/12/2028 Từ 01/01/2029

Sau giai đoạn miễn, Hội đồng Y khoa Quốc gia sẽ là đơn vị chủ trì tổ chức các kỳ kiểm tra này. Người đề nghị cấp phép sẽ phải chi trả chi phí cho kỳ kiểm tra.

V. Thẩm quyền cấp giấy phép hành nghề

1. Lĩnh vực Y tế

  • Bộ Y tế: Cấp phép cho người làm việc tại các cơ sở trực thuộc Bộ Y tế.
  • Bộ Quốc phòng / Bộ Công an: Cấp phép cho người hành nghề trong lực lượng vũ trang.
  • Sở Y tế cấp tỉnh: Cấp phép cho người làm việc tại các cơ sở y tế trên địa bàn, bao gồm cả y tế tư nhân (trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền của các Bộ).

2. Các lĩnh vực khác

  • Xây dựng: Bộ Xây dựng cấp chứng chỉ hạng I; Sở Xây dựng cấp hạng II, III.
  • Tài chính – Kế toán: Chủ yếu do Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và các Sở ban ngành liên quan cấp.
  • Bất động sản: Sở Xây dựng cấp tỉnh là cơ quan chính cấp các chứng chỉ liên quan.

VI. Tóm tắt Danh sách ngành nghề yêu cầu giấy phép hành nghề: Cập nhật toàn diện 2024-2026

Giai đoạn 2024-2026 đánh dấu một cuộc cải cách lớn trong quy định về hành nghề tại Việt Nam. Việc nắm rõ danh sách ngành nghề yêu cầu giấy phép hành nghề, các thay đổi về thuật ngữ, thời hạn, lộ trình chuyển đổi và các quy định mới là vô cùng cần thiết.

Đối với nhân sự ngành y tế, cần đặc biệt lưu ý về lộ trình miễn kiểm tra năng lực và quy định mới cho y sỹ trung cấp. Với ngành xây dựng, việc bãi bỏ chứng chỉ cho giám đốc dự án là một điểm sáng, giúp giảm bớt thủ tục nhưng vẫn đề cao năng lực thực chất. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và hữu ích để tuân thủ đúng pháp luật và phát triển sự nghiệp bền vững.

Từ khoá: Chứng Chỉ Hành Nghềgiấy phép hành nghềNgành nghề kinh doanh có điều kiện

Câu Hỏi Thường Gặp

Có. Tất cả chứng chỉ hành nghề được cấp trước ngày 01/01/2024 vẫn tiếp tục có giá trị sử dụng và được coi là tương đương với giấy phép hành nghề theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Bạn không bắt buộc phải chuyển đổi ngay lập tức. Việc chuyển đổi sẽ được thực hiện khi chứng chỉ của bạn hết hiệu lực (thông thường là 5 năm kể từ ngày cấp) và bạn làm thủ tục gia hạn.

Cần phân biệt rõ hai trường hợp:

  • Y sỹ trung cấp ĐÃ được cấp chứng chỉ/giấy phép trước 31/12/2026: Vẫn được tiếp tục làm việc bình thường, không bắt buộc phải học nâng cao.
  • Người được cấp bằng y sỹ trung cấp SAU 31/12/2026: Sẽ KHÔNG được cấp giấy phép hành nghề với chức danh y sỹ. Để hành nghề, họ sẽ cần học lên trình độ cao đẳng hoặc đại học theo quy định.

Không. Theo Luật Xây dựng 2025 (hiệu lực từ 01/07/2026), quy định bắt buộc Giám đốc quản lý dự án xây dựng phải có chứng chỉ hành nghề sẽ được bãi bỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, cá nhân đảm nhận vị trí này vẫn phải đáp ứng các điều kiện năng lực khác về chuyên môn và kinh nghiệm phù hợp với quy mô, tính chất của từng dự án cụ thể.

Lịch trình bắt buộc kiểm tra năng lực được áp dụng theo từng nhóm chức danh như sau:

  • Bác sỹ: Từ ngày 01/01/2027 trở đi.
  • Y sỹ, Điều dưỡng, Hộ sinh: Từ ngày 01/01/2028 trở đi.
  • Kỹ thuật y, Dinh dưỡng lâm sàng, Cấp cứu viên ngoại viện,
  • Tâm lý lâm sàng: Từ ngày 01/01/2029 trở đi.

Những người nộp hồ sơ xin cấp giấy phép trước các mốc thời gian này sẽ được miễn kiểm tra.

Người nước ngoài muốn hành nghề y tế tại Việt Nam phải đáp ứng các điều kiện sau:

  • Có bằng cấp chuyên môn được Bộ Y tế Việt Nam công nhận tương đương.
  • Có giấy phép lao động và giấy tờ cư trú hợp pháp tại Việt Nam.
  • Đáp ứng yêu cầu về năng lực tiếng Việt để khám, chữa bệnh cho người Việt Nam (trừ một số trường hợp đặc biệt).
  • Không thuộc các trường hợp bị cấm hành nghề.
  • Phải vượt qua kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề (thường không được miễn trong giai đoạn chuyển tiếp).
  • Miễn trừ trách nhiệm và cảnh báo pháp lý
  • Hiệu lực văn bản: Các quy định pháp luật và trích dẫn trong bài viết có hiệu lực tại thời điểm biên tập (Ngày cập nhật). Hệ thống luật pháp (Kế toán, Thuế, Luật doanh nghiệp…) thường xuyên thay đổi và cập nhật mới.
  • Khuyến cáo: Nội dung chỉ mang tính chất tham khảo chung. Doanh nghiệp vui lòng không tự ý áp dụng khi chưa đối chiếu với quy định hiện hành hoặc chưa có sự tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.
  • Hỗ trợ: Thuận Thiên không chịu trách nhiệm cho các thiệt hại phát sinh từ việc tự ý áp dụng kiến thức trên website. Để có giải pháp an toàn và chính xác nhất cho doanh nghiệp của bạn, vui lòng liên hệ cơ quan chức năng, ban ngành có liên quan đến vấn đề của bạn để được tư vấn chuyên sâu và có giải pháp cụ thể.

Xem chi tiết: Chính sách nội dung & Miễn trừ trách nhiệm đầy đủ tại đây.

Bài viết được tham khảo bởi các nguồn